ŞEŞEN JANBOTEY (AŞAĞI BORANDERE)

Aşağı Borandere köyü Kayseri'ye takriben 110 km.  Pınarbaşı'na 15 km. mesafededir. Kayseri-Malatya karayolu üzerinde, Boran Deresi köprüsünden sağa dönüldükten sonra, 5 km. içeridedir. Bu yol ayrımından hemen sonra Malatya istikametine, Uzunyayla içlerine doğru dik bir rampa başlar. Köy adını, hemen içinden geçen Boran deresinden almaktadır (bu derede suyun bol olduğu aylarda lezzetli alabalıklar bulmak mümkündür).

Köy Çerkesce ismi olan “Şeşen Jambotey”i, köye ilk zamanlarda yerleşen Jambot adında sevilen bir şahıstan almıştır.     

Köyün doğusunda 2 km. uzaklıkta eski bir Abhaz köyü olan Yukarı Borandere vardır. Şimdi bu köyde eskiden göçebe olan Avşarlar oturmaktadır. Batısında ise Çerkes Karaboğaz (Kabardey) ve Altıkesek

(Abhaz) köyleri mevcuttur. Kuzeyinde Eski Yassıpınar, güneyinde Yukarı Karagöz (Kabardey), Aşağı Karagöz (Kabardey) köyleri yer almaktadır.

Köyün nüfusu köyün kalabalık olduğu geçmiş günlerde 100 hanenin üzerinde iken, bu sayı bugün kış aylarında 40-45, yaz aylarında ise 50-55 haneye düşmüştür. Son resmi rakamlara göre ise köy nüfusu 144, hane sayısı 56’dır. Nüfusun azalmasında, ekonomik zorluklar, tahsil, daha iyi yaşam koşulları gibi nedenlerle başta Kayseri ve İstanbul olmak üzere büyük kentlere göçün önemli ölçüde etkisi olmuştur.

Ulaşım

Köye ulaşım; Kayseri otogarından Pınarbaşı otobüslerine bindikten sonra 1 saat 20 dakika sonra Pınarbaşı ilçesinde inersiniz. Yaklaşık 14 km. uzaklıkta bulunan Aşağı Borandere köyüne, Pınarbaşı ilçesinden taksilerle gidilebileceği gibi, çarşı içinden köye ait özel dolmuşlarla da (özellikle hafta içi her gün öğle saatlerinde) gidilebilir.

Tarihçe

Kuzey Kafkasya'daki topyekun savaştan sonra, 1864 yılında Ruslar tarafından sürgün edilen Kuzey Kafkas halklarının yeni yerleşim birimlerinden birisi de, Kayseri'nin Pınarbaşı ilçesine bağlı Aşağı Borandere köyüdür.

Köyün kuruluşu 1860-1870 yılları arasındadır. Buraya yerleşen Çeçenler'den bir kısmı, daha sonra Yukarıhöyük (Sivas) ve Çardak (K.Maraş) gibi yerlere göç etmiştir. Kabardeylerin ise köye Çeçenlerden 10 yıl sonra gelip yerleştiği anlatılmaktadır.

Batıda o kadar kıymetli yerler varken, köye ilk yerleşen atalarımız niçin bu verimsiz ve kıraç toprakları tercih ettiler diye bir soru aklımıza geliyor. Rivayetlere göre bunun sebebi, köyümüzün ve Uzunyayla’nın o zamanlar ormanlık, yeşil, hayvancılık yapmak için çok müsait bir bölge olması imiş. Bize göre bir başka neden de, Kafkasya sürgünü sırasında denize pek çok kurban veren atalarımızın çoğunda deniz fobisi oluşması ve bu yüzden sahil şeridinde yerleşmeye pek sıcak bakmamaları olabilir diye düşünüyoruz.

Atalarımız bu köye yerleşerek, bu ülkenin en sadık bekçileri olmuşlardı. Ama acıları dinmemiş, bir vatan kaybeden bu bahtsız insanlar ikinci bir vatanı da kaybetmemek için kurtuluş savaşı sırasında canlarını ve mallarını seve seve vermişlerdi. Seferberlik döneminde köyümüzde eli silah tutan herkes askere alınmış, çok azı geri dönmüştür. Ayrıca köyümüzün tüm büyükbaş hayvanları da orduya verilmiş, acıların en büyüğü ise Sarıkamış’ta yaşanmıştır. Sarıkamış’a bizim köyümüzden de 64 atlı gitmişti. Bir daha dönmemek üzere arkalarında sevdiklerini bırakarak giden bu mert insanlar, hayatlarının baharında Sarıkamış düzlüğünde açlıktan ve soğuktan donarak şehit olmuşlardır. Bu acıları elbette ki sadece bizim köylümüz yaşamadı. Bugün de vatanımızın her karışı için aynı fedakarlıkları yaparız.

Geçim Kaynakları

Köyün geçim kaynakları genellikle tarım ve hayvancılıktır. Tarımda daha çok tahıl, patates ve pancar ekilirken, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yapılmaktadır. Ancak son yıllarda yaşanan yoğun göç nedeniyle köyde daha çok yaşlı veya emeklilerin ikamet etmesine bağlı olarak, ekonomik faaliyetler azalmıştır.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

Sözün burasında, Nart Dergisi olarak köyünü ve derneklerini sevgisinden dolayı büyük bir heyecanla anlatan sayın Erdal Aslan’dan sözü biz devralıyoruz ve verilen bilgiler ışığında Aşağı Borandere köyü Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nden biraz bahsetmek istiyoruz. Aynı zamanda derneğin yönetim kurulu üyesi olan Erdal Aslan, dernek kuruluşunu bakın ne güzel anlatıyor:

Bir köy masalı...
Bir köy vardı, adı Aşağı Borandere (Şeşen Jambotey) bu köyde Çerkeslerin
Kabardey ve Çeçen boyuna mensup insanları yaşardı. Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesine 14 km. uzaklıkta cıvıl cıvıl şirin bir köy olan A.Borandere 1970’li yılların başına kadar bu çehresini hiç değiştirmedi. Ülkemizin yanlış tarım politikaları ve verimsizleşen toprak bu insanları 1970 başlarından itibaren şehre göçe zorladı. İşte bu dönemden sonra köyümüzde ki çöküş hızla başladı. Kara haberin ilk öncüsü öğrenci yetersizliğinden kapanan köy okulumuzdu. Köy okulunun kapanması ile köydeki 3-5 genç nüfusta kaçar gibi uzaklaştı köyünden. Adeta ölümü bekleyen bir avuç yaşlı insanlarımıza terk edildi baba ocaklarımız. Birinci sürgünde vatanını kaybeden bu insanlar, bu göçle de o güzelim örf ve adetlerinden koparak, şehir hayatının kendilerini un ufak eden çarkına girdiler. Köyünden uzakta doğan çocuklar; dillerini, örf ve adetlerini hiç öğrenemediler. Köyde kalan yaşlı insanlarımız ise şehre göç eden köylülerinin, komşularının evlerinin harabe oluşunu her gün hüzünlenerek izlediler. Bu yaşlı insanların şanslı olanlarını ise çocukları ve torunları ziyaret etti bayram sabahları.

Bu kadar kolay teslim olmak doğrumuydu acaba hayatın bu insanlara sunduğu dayatmalara, elbette çok kabul edilir şeyler değildi 25-30 yılda geçirdikleri bu evrim. Bu acımasız çarka bir çomak sokmak, bir direnç göstermek gerekirdi hiç kuşkusuz.

İşte böyle bir ortamda çıktı, Aşağı Borandere Köyü Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği. Köyümüzü kaybetmeyeceğiz dediler bu insanlar. Her şeyi devletten beklemek sadece çöküşü hızlandırırdı, ilk önce bunu kabul etmek gerekir dediler. Bu köy için bir şeyler yapılacaksa, bunu ancak kendilerinin yapacağına inandılar. Bunun da yolu bir sivil toplum örgütü kurarak insanlarını bu çatı altında tek bir yumruk yapmaktan geçiyordu. Bunu da başardılar. Kayseri’nin en işlek caddesinde büro açarak, derneklerini resmileştirdiler.

Daha sonra internet sitelerini kurarak dünyadaki tüm köylüleriyle iletişim kurdular...

Kaynak: Nart Dergisi Sayı 54

			Aşağı Borandere köyü Sosyal Yard. ve Day. Derneği açılışına tüm köylüler katıldılar. Dernek yönetimi ve köy sakinlerinin yardımıyla açılan halk eğitim bilgisayar konusunda, çoğunluğu kadın ve orta yaşın üzerinde olan 22 kişi sertifika aldı. Ayrıca, tüm köylüleri yılda bir kez biraraya getirmek amacıyla son iki yıldır şenlik düzenlenmekte.
	Virane halindeki eski köy okulu onarılarak, oturma salonu, 100 kişilik yemekhanesi ve voleybol sahası ile birlikte sosyal tesis haline getirildi (solda). Derneğin yaptığı ağaç bayramında, 675 fidan dikildi (sağda)