|
ANAYASAL
SİSTEMİN TEMELLERİ:
Madde 1: Çeçen Cumhuriyeti,
Çeçen halkının kendi kaderini tayin hakkının bir sonucu
olarak kurulmuş egemen, demokratik ve yasal bir devlettir.
Toprakları ve doğal kaynakları üzerinde mutlak egemenliğe
sahiptir; bağımsız olarak iç ve dış politikasını belirler;
bölgesinde, lider olup, anayasa ve kanunlarını işletir.
Çeçen Cumhuriyeti’nin devlet egemenliği bölünmezdir.
Madde 2: Çeçen
Cumhuriyeti’nin halkı, devletin bütün gücünün tek
kaynağıdır. Halk, kendi kendini yönetim organlarının
yanısıra yasama, yürütme ve yargı organlarıyla dolaylı
olarak ve direkt olarak kendisine bağlı olan bu gücü
kullanır. Ne halkın, ne devlet yapısının bir bölümü ve ne de
tek başına kişiler devletin gücünü yasadışı olarak
kullanamaz. Gücün kanun dışı ele geçirilmesi çok ağır bir
suçtur. Temsil organlarının seçimi, adayların serbest
iştiraki ve gizli seçimle, herkese açık, eşit ve direkt
olarak yapılır. Yürütme yargı organlarının olduğu gibi seçim
organları ve devlet memurlarının organizasyonunu anayasa ve
yasalara uygun olarak belirler.
Madde 3:
Devletin politikasının ana
maddesi ve en yüksek değeri vatandaşıdır. Çeçen Cumhuriyeti,
insan haklarını kabul eder ve korur; vatandaşlarının özgür
gelişimi için fırsat eşitliğini sağlar; vatandaşlarının
sosyal güvenliğini ve korunmasını sağlar. Çeçen
Cumhuriyetinde insan hakları, uluslararası normlara ve
teamüllere uygun olarak işletilir.
Madde 4: Devlet
organları ve memurları, halkının bir kısmına değil, tümüne
hizmet eder. Sosyal adalet, sivil uzlaşma ve barış
temellerinde Çeçen Cumhuriyetindeki tüm sosyal tabakaların
ve grupların, insanların ve milletlerin korunmasını sağlar.
Çeçen Cumhuriyetinde demokrasi politik ve ideolojik
çoğulculuk temelinde uygulanır. Hiçbir ideoloji, resmi
ideoloji olarak belirlenemez. Partiler ve diğer kamu
kuruluşları anayasa çerçevesinde kurulur ve faaliyet
gösterirler. Irka, millete, sosyal, sınıfsal veya dini
düşmanlıklara dayalı propaganda yapan siyasi parti veya kamu
kurumlarının kurulması ; şiddete veya anayasal sistemin
yıkılmasına çağrı yapılması yasaktır. Eğitim kurumlarında
olduğu gibi devlet teşekküllerinde, devlet kurumlarında ve
silahlı kuvvetlerde siyasi partiler faaliyet gösteremez.
Parti organizasyonlarının kararları, devlet kurumları, resmi
kurumlar, organizasyonlar, teşekküller ve buralarda resmi
görevlerini yapan çalışanlar için bağlayıcı olamaz. Dini
kurumlar devletten ayrılmıştır; bağımsız olarak çalışırlar
ve devletin parçalarıyla ilişkileri olmaksızın faaliyet
gösterirler. Devlet, dini kuruluşların, sosyal olarak
faydalı faaliyetlerini destekler. Politik parti ve
hareketlerin olduğu gibi kamu kurumları ve dini kurumların
kayıt prosedürü kanunlar tarafından belirlenir. Kanunların
belirlediği şekilde kaydı yapılan parti ve hareketler, kamu
kurumları ve dini kuruluşlar, kendilerine ait yapı, mülk ve
fonları kullanma ve işletme hakkına kanuni olarak
sahiptirler. Devletin otoritesini kuvvetlendirmek,
özelliklerini ve sembollerini korumak, bütün
vatandaşlarının, kurumlarının ve medyanın görevidir.
Madde 5: Devlet,
bütün parçaları ve memurları, haklı ve anayasal sistemle
bağlıdır. Anayasanın ve kanunların, Çeçen Cumhuriyeti’ndeki
bütün diğer kural ve standartlara üstünlüğü vardır.
Anayasaya aykırı olan kanunlar ve diğer kanuni standartların
hukuki yaptırım gücü yoktur. Kamuoyunun bilgilendirilmesi
için resmi olarak yayınlanmayan diğer kanuni standartlar
vatandaşları bağlayıcı değildir ve mahkemelerde de
uygulanmaz. Anayasanın normları doğrudan geçerlidir. Yasama,
yürütme ve yargı, Çeçen Cumhuriyeti’nde, birbirlerinden
ayrıdır; ve çalışmalarını, devleti oluşturan yapıtaşları
olarak bağımsız bir şekilde sürdürürler; birbirleriyle
ilişki içinde, dengeleyici olarak görev yaparlar.
Madde 6: İnsan hak ve
özgürlüklerine saygılı olan Çeçen Cumhuriyeti’nin dış
politikasının temelleri, evrensel normlar, prensipler ve
uluslararası haklardır. Bölgesinde ve dünyada, ortak insani
değerlere dayanarak barışı hedefler; bütün ülkelerle
karşılıklı işbirliğini geliştirmeye çalışır. Uluslararası
toplumun, uluslararası haklara dayanarak kuvvetlenmesi için
çalışmış olan Çeçen Cumhuriyeti uluslararası
organizasyonlara, ortak güvenlik kuruluşlarına ve
devletlerarası oluşumlara katılabilir.
Madde 7: Medyaya sansür
uygulanamaz. Medya, anayasa ve yasalara aykırı hareket
etmeden halkı bilgilendirmekle yükümlüdür. Devlet
teşekküllerinin, kamu kuruluşlarının, politik parti veya
grupların , kişilerin medya tekelleşmelerine izin verilmez.
Medya kuruluşlarının, kurulmaları,hak, zorunluluk ve
sorumlulukları kanunla belirlenir.
Madde 8: Çeçen
Cumhuriyeti’nde vatandaşların, çalışma örgütlerinin ve her
türlü mülkiyet şeklinin ekonomik özgürlüğü ve kanun önünde
eşit hakları garanti edilmiştir. Kanunlar, kamu
sermayelerini göz önüne alarak, çalışma örgütleri ve
şahısların ekonomik özgürlüklerini kısıtlayabilir.
Madde 9: Cumhuriyetteki
metalar, devlete ve özel mülkiyete ait olmak üzere ikiye
ayrılır. Toprak, yeraltı zenginlikleri, hava, su, hayvan ve
bitki yaşamı doğal hallerinde tümüyle Çeçen Cumhuriyeti’nin
halkına aittir. Toprağın, vatandaşların, şirketlerin,
kuruluş ve organizasyonların mülkiyetine açılması, kamunun
yararı ve ihtiyaçları gözetilerek, kanunlar tarafından
sağlanır. Mülkiyetin ne şekilde, nasıl kullanılacağı
kanunlarla belirlenir.
Madde 10: Çeçen
Cumhuriyeti’nin vatandaşlarının özel mülkiyeti kendilerine
aittir;ve nasıl kullanacağı kendi tasarruflarındadır. Bir
kişiye veya gruba ait olan girişimlerin çalışma esasları
kanun tarafından belirlenir. Kanun, kamu yararı için, farklı
özel teşebbüs faaliyetlerini yasaklayabilir.
Madde 11: Devlet,
insanlarının sağlığını ve yaşamlarının normal şekilde
devamını sağlamak için; toprağın, yeraltı zenginliklerinin
ve çevrenin korunması için gerekli önlemleri alır.
Madde 12: Çeçen
Cumhuriyeti, ana ve çocuğu koruyan, toplumun temel taşı olan
aileye gerektiğinde yardım eden ve yaşaması için gerekli
maddi imkanları sağlayan bir insan ve nüfus politikası
izler. Çocuklar toplumun sürekli sosyal koruması altındadır.
Devlet, çocukların okul öncesi tesisleri ve dinlenme
yerlerini oluşturmakla ve çocukların sağlığının korunması
için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Madde 13: Çeçen
Cumhuriyeti, gençlerin genel ve mesleki eğitimini sağlamaya;
yeteneklerine, isteklerine, eğitim seviyelerine ve toplumun
ihtiyaçlarına göre çalışabilecekleri iş imkanlarını
oluşturmaya dayalı bir gençlik politikası izler. Devlet,
genç aileleri destekleyici programlar geliştirir ve uygular;
gerektiğinde barınma ihtiyaçlarını karşılar. Devlet
organları, gençlik organizasyonları ile, politik hayatın
sorunlarıyla ilgili fikir alış-verişinde bulunur; sosyo-ekonomik,
ekolojik ve diğer programların geliştirilmesinde görüşlerini
alır.
Madde 14: Çeçen
Cumhuriyeti’nde sağlık hizmetleri, sosyal güvenlik, milli
eğitim, kültür ve spor hizmetleri ücretsiz ve gelişmiş
sistemler bünyesinde hizmet verir. Bu hizmetlerin sağlanması
için devlet, maddi ve mali imkanları kullanır.
Madde 15: Çeçen
Cumhuriyeti, bilimin, sanatın, edebiyatın, ulusal
yaratıcılığın gelişmesi için çalışır; toplumun akli, ruhi ve
ahlaki seviyesinin yükselmesi için ortam yaratır. Toplumun
ahlaki değerlerini yozlaştıran ürünlerin dağıtımına devlet
izin vermez.
Madde 16: Devletin
yaşamıyla ilgili en önemli sorular, milli tartışmaya açılır;
milli oylamayla referanduma gidilir. |