ABHAZYA’DA ATEŞKES VE ATEŞKESİ KONTROL ANTLAŞMASI

Soçi, 27 Temmuz 1993

 

İhtilafın tarafları, Rusya’nın arabuluculuğuyla aşağıdaki konularda mutabık kalmışlardır;

 

l- İhtilafın tarafları 28 Temmuz 1993 saat 12:00’den itibaren, bu yılın 20 Mayısında kararlaştırılmış olan ateşkese kesin olarak uyacaklar ve ihtilaf sahasında birbirlerine karşı kuvvet kullanmayacaklardır.         

 

Savaş uçakları, topçu, yüzer vasıtalar, askeri teçhizat ve silah kullanılması yasaktır.

 

İhtilaf sahasına (Abhazya topraklarına) ilave askeri birlik ve diğer silahlı gruplar sokulmayacak, seferberlik uygulanmayacak; önceden mutabakat sağlanmadan askeri birlik ve silahlı gruplar yer değiştirmeyecek, silah ve cephane sokulmayacak, askeri altyapı ile ilgili birimler inşa edilmeyecek.

 

2- 29 Temmuz 1993 tarihinden itibaren, Gürcü-Abhaz-Rus geçici kontrol grupları (3-9 kişilik) çalışmaya başlayacaktır. Bu grupların personeli taraflarca onaylanacaktır.

 

Geçici kontrol grupları ateşkese uyulup uyulmadığını denetleyecektir. Bu gruplar, So­hum, Gulripş, Oçamçıra, Gudauta, Noviy Afon, Tkuarchal, Gagra, Gal’de yerleştirilir. İhtiyaç halinde bu tür gruplar, tarafların onayıyla, başka yerlerde de yerleştirilecektir.

 

Kontrol grupları ihtilaf sahasında kendilerini ilgilendiren her yeri, karşı tarafı haberdar ettikten sonra, görme hakkına sahiptir. Taraflar kontrol gruplarının güvenliğini sağlarlar, iaşeleri için gerekli önlemleri alırlar ve ulaşım aracı temin ederler.

 

Kontrol grupları, çeşitli problemlerle ilgili o­la­rak ahalinin başvurularını inceleyebilirler.

 

Uluslararası gözlemciler geldikten sonra, kontrol grupları bunlarla sıkı ilişkiye girerler.

 

3- İhtilafın her bir tarafı, kendi birliklerinin, kontrol gruplarınca tespit edilmiş ateşkes ihlallerini derhal önleyecek etkili tedbirleri alır, kontrol gruplarının tavsiyelerine olumlu yaklaşır.

 

Bu anlaşmada tarafların mutabık kaldığı taahhütlere uyulmaması halinde, BM ve AGİK’e haber verilir.

 

4- 5 Ağustos 1993’e kadar, Abhazya’da çözüm için birleşik komisyon kurulur. Komisyon tüzüğü taraflarca onaylanır. Komisyonun çalışmasına, kabul ederlerse, BM ve AGİK’e haber verilir.

 

5- Taraflar, ihtilaf sahasına uluslar arası gözlemciler ve barış gücünün davet edilmesini gerekli görür. Uluslar arası barış gücünün miktarı ve kapsamı, tarafların da onayıyla BM Güvenlik Konseyi ve Genel Sekretere danışılarak belirlenecektir.

 

6- İhtilaf sahasının kademeli askeri güçlerden arındırılmasına (demilitarizasyon) başlanır.

 

En kısa zamanda uluslar arası gözlemciler ihtilaf sahasına sokulur ve ateşkes başlangıcından itibaren 10-15 gün içinde, Gürcüstan Cumhuriyeti’nin silahlı birimleri Ab­hazya topraklarından çıkarılır.

 

Aynı süre içerisinde, ihtilaf sahasında bulunan silahlı birimler, gruplar ve şahıslar dağıtılır ve Abhazya’dan çıkarılır.

 

Anayolların, önemli ünitelerin korunması için, 3 Eylül 1993 tarihli Moskova görüşmesi Nihai Belge uyarınca, ihtilaf sahasında yerli halktan, Gürcü tarafının Jandarma birliği teşkil edilir. Bu birlik kışla düzeninde bulunur. Daha sonra bu birlik aşağıda sözü geçen jandarma alayı ile birlikte, Ab­haz­ya­’nın karma milliyetli jandarma gücüne dahil olur.

 

Abhaz tarafının silahlı birlikleri, jandarma alayına dahil edilir. Bu alay kışla düzeninde bulunur ve nihai çözüme kadar, jandarma görevini yapar (ana yolların, önemli ünitelerin korunması).

                                              

Bütün yukarıda sözü edilen bu işler, ortak komisyonun nezaretinde yürütülür.

Gumista, Psou ve İngur nehirlerine uluslar arası gözlemci yerleştirilir.

 

Ateşkesten hemen sonra ihtilaf sahasında kamu düzenini sağlamak için, kapsamı ve miktarı taraflarca belirlenecek karma milliyetli polis gücü kurulur.

 

Ateşkesin devamını sağlamak ve hukuk düzeninin korunması için uluslar arası barış gücü ve BM’e danışılarak, geçici olarak ihtilaf sahasında bulunan Rusya askeri birlikleri davet edilir.

 

İhtilafın tarafları, çokuluslu ahalinin haklarının korunmasını garanti ederler.

Mültecilerin devamlı ikamet mahallerine geri dönmeleri ve kendilerine yardım edilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Mültecilerin problemleriyle ilgili görevlerin hızla yerine getirilmesi için, ortak komisyon özel bir grup teşkil eder

 .

7- Abhazya topraklarında geçici olarak bulunan Rus birlikleri kesin olarak tarafsız kalacaktır.

 

Rusya Federasyonu askeri birliklerinin ve sınır birliklerinin geçici ikamet statüsü, çalışma şartları, geri çekilme tarihleri ve biçimi, ayrı anlaşma belgeleriyle belirlenecektir.

 

Taraflar Rusya askeri personelinin ve aile üyelerinin güvenliğini sağlarlar.

 

8- 3 Eylül 1992 tarihli Moskova Görüşmesi Nihai Belgesi uyarınca, taraflar, Ab­hazya’daki yasal hükümet organlarının normal faaliyetlerine yeniden başlaması için gerekli şartları sağlarlar.

 

9- Taraflar, BM himayesi altında ve Rusya’nın yardımıyla, Abhazya’daki ihtilafın geniş kapsamlı çözüm anlaşmasını hazırlamak için, ara vermeden görüşmelere devam ederler.

 

Bu anlaşmada, barışın korunmasıyla ilgili temel meseleler, ihtilaf sahasının askerden arındırılması, uluslar arası barış gücü kullanılması, ekonomik hayatın düzenlenmesi, hukuk düzeninin korunması, sivil halka karşı suç işleyen kimselerin kovuşturulması, mültecilerin ikamet yerlerine dönmesi, insan haklarına, azınlık haklarına riayet edilmesi, Abhazya’nın politik statüsü ve devlet yapısının garanti edilmesi hususları ifadesini bulacaktır.

 

10- Bu anlaşmanın tarafları, anlaşma hükümlerini, ateşkes rejimini, taraflardan herhangi birinin çıkarını zedeleyecek hareketler için kullanılmayacağını taahhüt ederler.

 

Gürcüstan tarafı adına V.Goguadze

Abhaz tarafı adına S.Djindjolia

Rusya Federasyonu adına A.Kozirev

 

MEMORANDUMU

Sohum, 7 Ekim 1993

 

14 Ağustos 1992 tarihinde, Abhazya barış içinde günlük hayatını yaşarken, Cumhuriyet parlamentosu, yapacağı oturumda Gürcüstan ve Abhazya arasındaki karşılıklı ilişkilerin esaslarıyla ilgili antlaşma taslağını ve Gürcüstan Devlet Konseyi’ne yapacağı çağ­rıyı onaylamaya hazırlanıyordu. Ama, Gür­cü liderleri, daha önceleri yaptıkları ve daha sonra da tekrarladıkları gibi, meseleyi kuvvet yoluyla çözmeye taraftar oldukları gösterdiler, bu da Abhazların, Gürcülerin, Rus­ların, Ermenilerin, Rumların acı çekmele­rine, yaşamlarını yitirmelerine neden oldu. Abhazya’da pek çok köy yok edildi. Devlet Ar­şivi, Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Okullar, Tiyatrolar e daha pek çok kurum yakıldı. Bölgenin ekonomik alt yapısı tahrip edildi.

 

Savaş, ardında beraberlik ve yaralı yürekler bıraktı. Ama, ne olursa olsun, savaşın bitmesi, Abhazya’nın çok uluslu halkına, kendi vatanında barışı tekrar kurma şansı vermiştir. Ama bunun için, uluslar arası toplumun, moral, politik ve ekonomik desteğine ihtiyacımız var. Bu gün Abhazya yönetiminin, normal hayata dönüşünü engelleyen pek çok problemle karşı karşıya olduğunu saklamıyoruz; konutlar, ulaşım, haberleşme sistemleri tahrip olmuş durumdadır, ülkemizin bazı bölgelerine elektrik enerjisi akımı durdurulmuştur, Gürcüstan’daki istikrarsızlık da önemli bir engeldir. Bu zor ve Abhazya’nın kaderinin belli olacağı günde, dünya halklarını ve yöneticilerini, normal hayata dönüş için Abhazya’ya yardıma çağırıyoruz.

 

Ben, kendi adıma, bütün sorumluluğumla şunları beyan ederim:

 

1-Abhazya Cumhuriyeti liderliği, etnik kökenine veya politik görüşlerine bakmaksızın bütün Abhazya vatandaşlarının korunması prensibine bağlılığını teyit eder.

 

2-Silahlı kuvvetlerin, sivil halkı koruması için tarafımızdan direktifler verilmiştir.

 

3-Bütün Abhazya halkına, sükuneti muhafaza etmeleri ve öç almaya yönelik hareketlerin önleneceği konusunda daha önce yaptığım çağrıyı tekrarlıyorum. Bütün sorunlar mahkemelerde halledilecektir.

 

4-BM İnsan Hakları merkezi ve UNPO ile birlikte Birleşmiş Milletleri, “Barış ve Yeniden Kurma” konferansının organize edilip hayata geçirilmesi konusunda Abhazya’ya yardım etmeye çağırıyorum. Bu konferansın amacı, savaşın getirdiği ve insanları etnik kökenlerine göre bölmüş olan yaraları tedavi etme yollarını aramaktır. Ülkemizi imar edecek yolları, ancak birlikte bulabiliriz.

 

5-Uluslar arası Kızılhaç, Sınır Tanımayan Doktorlar Hareketi vb. örgütlere, Abhazya’ya ilaç ve diğer insani yardım sağlamaları konusunda ısrarla ricada bulunuyorum. Psikiyatri uzmanları göndermeleri çok yararlı olacaktır.

 

6-En kısa zamanda Abhazya Cumhuriyeti’nin demokratik anayasa taslağı ele alınacaktır. Temel prensipler şunlar olacaktır:

 

-Çok partili demokratik parlamenter cumhuriyet,

-İnsan haklarının ve demokratik hürriyetlerin korunması,

-İhtiyaç duyan vatandaşların sosyal güvenceye kavuşturulması.

 

7-Amacımız, Abhazya’yı bir barış ve huzur köşesine dönüştürmektir, bunun için uluslar arası garantiler altında, silahsızlandırılmış tarafsız bir devlet kurma yollarını arayacağız. Abhazya, bölgesel ve küresel barışa katkıda bulunacak bir faktör olmalıdır.

 

8-Abhazya Cumhuriyetinde ve genelde bölgede barış ve demokratik normlar yeniden kurulur kurulmaz, Abhazya yönetimi, uzun süreli dostluk ilişkilerinin kurulması konusuyla ilgili olarak Rusya ve Gürcüstan ile ve diğer komşu ülkelerle görüşmelere başlamaya hazırdır.

 

VLADİSLAV ARDZINBA

Abhazya Cumhuriyeti Başkanı