Çetaw İbrahim

Zamanın Sovyetler Birliği’nde uygulanmaya başlanan açıklık ve yeniden yapılanma politikaları ile birlikte diaspora ülkelerinde (Türkiye, Suriye, Ürdün, İsrail, Yugoslavya) yaşayan kimi Adıgeler, anayurt olarak kabul ettikleri Adığey'e ve özellikle bu ülkenin başkenti Maykop'a yerleşmeye başlamışlardır. Anayurtlarına ilk yerleşenler dilini, kültürünü, idari ve hukuk sistemini, ekonomik yapısını bilmedikleri bir ülke ile yüz yüze gelince söz konusu bilinmeyenler nedeniyle karsılaşabilecekleri problemlerin çözülmesine katkıda bulunmak amacıyla örgütlenme zorunluluğu duyulmuştur. Bu zorunluluktan dolayı, Adığey'e dönmüş kişilerin bir araya gelmesiyle 1992 yılında Anayurda Dönenlerin Adaptasyon Evi (DAR) kurulmuştur.

DAR, Rusya Federasyonu ve Adığey Cumhuriyeti'nin yasalarına uygun olarak kurulmuş bir dernektir. Örgütlenme biçimi olarak Türkiye'deki dernek modelinin esas alındığı söylenebilir. Üyelerin katilimi ile yılda bir toplanan genel kurul yönetim ve denetim organlarını seçer. Yönetim kurulu kendi arasında görev bölümü yapar. Halen 50 üyesi bulunmaktadır. Devletçe tahsis edilmiş bir büroda görevini sürdürmektedir.

DAR'in esas kuruluş amacı, tüzüğünde de yazılı olduğu gibi, dönenlerin anayurtlarına adapte olmalarına ve yeni dönecek olanlara yardımcı olmaktır. Ancak DAR'in bu güne kadar kuruluş amacına uygun olarak yeterince çalışabildiğini söyleyebilmek kana¬atimce mümkün değildir. Çünkü DAR kurulduğu günden beri, her derneğin karsılaşmış olduğu sorunlarla yüz yüze kalmıştır. Bu sorunlar kişisel sorunlar, ekonomik yetersizlikler, yönetimin amatörlüğü vb şekilde özetlenebilir. Bu nedenlerden dolayı oldukça güç olan adaptasyon gibi bir konuda kitleye yeterince yardımcı olunamamıştır. Bu sorunlara karşın, kurulusundan bu güne kadar DAR'in yapmış olduğu bazı önemli çalışmalardan da söz etmeden geçmek mümkün değildir. DAR'in bu çalışmaları aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

• DAR bugüne kadar Adıgey Cumhuriyeti'nde yaşamak isteyen diaspora Adıgelerinden yüzlerce kişinin oturum izni ve vatandaşlık alabilmeleri için belgelerin hazırlanmasına yardımcı olmuştur ve halen bu faaliyetini sürdürmektedir. Bu konuda ilgili makamlara yapılan başvuruların takipçiliğini yapmış, çıkan sorunların çözümü için çaba göstermiş ve basarili da olmuştur.

• Dönenlere devletçe tahsis edilen arsaların dağıtımı konusunda gerekli olan belgelerin hazırlanmasında yardımcı olmuştur.

• Dönenlerin is, eğitim, bürokrasi ve diğer konularda karsılaştıkları kimi problemlerin çözümüne yardımcı olmuştur.

• Dönen insanları toplum içerisinde temsil etmiştir.

• Adığey Devlet Üniversitesi'nde diaspora ülkelerinden öğrenci okutulması işinin organizasyonunu üstlenmiştir. 1996-97 eğitim yılında 22 öğrenci üniversitece açılan Rusça dil kursuna devam etmektedir. Bu çalışmalar gelecek yıllarda da devam edecektir.
   

Üye ödentilerinden başka bir geliri olmayan DAR'a gelir temin etmek amacıyla diasporanın da katılımıyla bir kermes düzenlenmesi düşünülmüş ve Türkiye'deki tüm derneklerden yardım istenmiştir. Bu çağrımıza Tokat, Kayseri ve Ankara derneklerimiz ile kimi duyarlı hemşehrilerimizden yanıt gelmiş olup, gönderilen malzemeler DAR'a ulaşmıştır. Kermes Yaz sonunda düzenlenecektir.

Dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın kendini Adıge kabul eden ve ulusal sorunun temelini anayurda dönmek ve orada yasamak olduğunu görenlerin ilgi ve yardımları arttığı sürece DAR'in güçleneceğine ve halkımız için yararlı bir çok isleri başaracağına inanıyorum.