Hasan Amca

 

Gazeteci ve yazar. Vubıh'ların "Amç'a" ailesindendir. Büyük Çerkes sürgününde (1864) Anadolu'ya gelen babası Amç'a Receb, er olarak Osmanlı ordusuna girmiş, Karadağ, Plevne, Girit savaşlarına katılarak Yüzbaşı rütbesine kadar yükselmişti. Babasının görevli olarak bulunduğu Karadağ sınırında 1884 yılında doğdu. Onun Cebel-i Düruz'de (Suriye) bir savaşta şehit düşmesi üzerine annesi ve iki kızkardeşiyle İstanbul'a geldi. Fatih Rüşdiyesi'ni (ortaokul) ve Kuleli Askerî İdadisi'ni (lise) bitirdi. Harbokulu'ndan ve daha sonra girdiği Askerî Tıbbiye'nin üçüncü sınıfından geçirdiği ağır bir hastalık nedeniyle ayrılmak zorunda kaldı. Bu arada "İttihat ve Terakki Cemiyeti"ne katılmış ve ihtilal hareketlerine karışmıştı. 1908 Meşrutiyeti'nden sonra Prens Sabahaddin (Kozba) Bey'in savunduğu "Ademi Merkeziyet" görüşünü benimsedi. 1912'de "Halaskarlar Grubu"na katılarak, bir hükümet darbesi girişiminde tutuklandı ve yargılanarak Sinop'a sürgüne gönderildi. Birinci Dünya Savaşı sırasında Cemal Paşa tarafından Suriye'de "Ermeni Muhacirin Müfettişi" olarak görevlendirildi. Bu görevi sırasında kendi bölgesinde Ermeni halkının kıyıma uğramaması için içtenlikle gayret gösterdi (1915). Suriye bozgunu sırasında Şam'da İngilizler tarafından esir edildi. Silah bırakılması üzerine İstanbul'a döndü (1918). Kurtuluş Savaşı sonrasında Türkiye'yi terkederek uzun yıllar Yu­nanistan ve Bulgaristan'da yaşadı. Bulgaristan'da Türkiye hesabına istihbarat görevlisi olarak bir sıra görev yaptı.

1950'lerin başında Türkiye'ye döndüğünde İstanbul’da "Dünya" gazetesinde çalıştı. Babıâli'nin herkesce tanınan ve sevilen "Hasan Amca"sı oldu. "Tarih Dünyası", "Akşam" vs. gazete ve dergilerde anı-tarih türünde yazılan yayımlandı. 1961'de İstanbul'da yokluk içinde öldü. Yayınlanmış ki­tapları şunlardır: "Nizamiye Kapısı" (1958), "Doğmayan Hürriyet" (1958), "Yarıda Kalan İhtilal" (1960'da Vatan ga­zetesinde tefrika edilen anıları). Ölümünden sonra da bu ki­taplarının birkaç baskısı yapılmıştır.

Reşid Halid Gönç’ün Koleksiyonundan Bab-ı Âli'nin Hatıra Def teri (3. Bölüm), S. 22. Gazeteciler Cemiyeti Yayını, İstanbul 1986.
Alpay Kabacalı: Bir İhtilalcinin Serüvenleri, Doğmayan Hürriyet ve Yarıda Kalan İhtilal. Cem Yayınevi İstanbul.
Hasan Şaguj: Hasan Amca. Kafdağı, Sayı: 43-46, S. 61, Ankara, Ocak 1991.

 

 
 
 
 
 
 
 

 

..
...