|
Gazeteci
ve yazar. Vubıh'ların "Amç'a" ailesindendir. Büyük Çerkes sürgününde
(1864) Anadolu'ya gelen babası Amç'a Receb, er olarak Osmanlı ordusuna
girmiş, Karadağ, Plevne, Girit savaşlarına katılarak Yüzbaşı rütbesine
kadar yükselmişti. Babasının görevli olarak bulunduğu Karadağ sınırında
1884 yılında doğdu. Onun Cebel-i Düruz'de (Suriye) bir savaşta şehit
düşmesi üzerine annesi ve iki kızkardeşiyle İstanbul'a geldi. Fatih
Rüşdiyesi'ni (ortaokul) ve Kuleli Askerî İdadisi'ni (lise) bitirdi.
Harbokulu'ndan ve daha sonra girdiği Askerî Tıbbiye'nin üçüncü
sınıfından geçirdiği ağır bir hastalık nedeniyle ayrılmak zorunda kaldı.
Bu arada "İttihat ve Terakki Cemiyeti"ne katılmış ve ihtilal
hareketlerine karışmıştı. 1908 Meşrutiyeti'nden sonra Prens Sabahaddin (Kozba)
Bey'in savunduğu "Ademi Merkeziyet" görüşünü benimsedi. 1912'de
"Halaskarlar Grubu"na katılarak, bir hükümet darbesi girişiminde
tutuklandı ve yargılanarak Sinop'a sürgüne gönderildi. Birinci Dünya
Savaşı sırasında Cemal Paşa tarafından Suriye'de "Ermeni Muhacirin
Müfettişi" olarak görevlendirildi. Bu görevi sırasında kendi bölgesinde
Ermeni halkının kıyıma uğramaması için içtenlikle gayret gösterdi
(1915). Suriye bozgunu sırasında Şam'da İngilizler tarafından esir
edildi. Silah bırakılması üzerine İstanbul'a döndü (1918). Kurtuluş
Savaşı sonrasında Türkiye'yi terkederek uzun yıllar Yunanistan ve
Bulgaristan'da yaşadı. Bulgaristan'da Türkiye hesabına istihbarat
görevlisi olarak bir sıra görev yaptı.
1950'lerin başında Türkiye'ye döndüğünde İstanbul’da "Dünya" gazetesinde
çalıştı. Babıâli'nin herkesce tanınan ve sevilen "Hasan Amca"sı oldu.
"Tarih Dünyası", "Akşam" vs. gazete ve dergilerde anı-tarih türünde
yazılan yayımlandı. 1961'de İstanbul'da yokluk içinde öldü. Yayınlanmış
kitapları şunlardır: "Nizamiye Kapısı" (1958), "Doğmayan Hürriyet"
(1958), "Yarıda Kalan İhtilal" (1960'da Vatan gazetesinde tefrika
edilen anıları). Ölümünden sonra da bu kitaplarının birkaç baskısı
yapılmıştır.
Reşid
Halid Gönç’ün Koleksiyonundan Bab-ı Âli'nin Hatıra Def teri (3. Bölüm),
S. 22. Gazeteciler Cemiyeti Yayını, İstanbul 1986.
Alpay Kabacalı: Bir İhtilalcinin Serüvenleri, Doğmayan Hürriyet ve
Yarıda Kalan İhtilal. Cem Yayınevi İstanbul.
Hasan Şaguj: Hasan Amca. Kafdağı, Sayı: 43-46, S. 61, Ankara, Ocak 1991.
|