|
Siyasi
bilimler profesörü, yazar, 1908 yılında Kafkasya'nın
bugünkü Çeçen Cumhuriyeti'nde Grozni'de doğdu. Stalin
zorbalığına karşı cephe alan binlerce Kafkasyalı gibi o da
İkinci Dünya Savaşı yıllarında yurdunu terk etmek zorunda kaldı.
Savaş sırasında Berlin'de "Kuzey Kafkasya Milli Komitesi" ve
"Kuzey Kafkasya Lejyonu"nun organı olarak Rusça ve K. Kafkas
dilleriyle yayımlanan "Gazavat" adlı gazetenin
redaktörlüğünü yaptı. 1951-54 yıllarında Münih'te Rusça-Türkçe
olarak" Svoboanıy Kavkaz- Serbest Kafkasya" dergisini
yayımladı. Üyesi bulunduğu "Sovyetler Birliğini Öğrenme
Enstitüsü" (Münih) tarafından yayınlanan "Caucasian Review",
"Dergi", "Vestnik", "Elmecelle" vb. dergilerde, "Problems
of the Peoples of the USSR" dergisinde, Avrupa ve Amerika'da
yayınlanan birçok dergi ve gazetede Almanca, İngilizce, Rusça,
Türkçe, Arapça, Fransızca, İtalyanca... çok sayıda makale ve
araştırmaları yayınlandı. Yazılarında ve politik çalışmaları
sırasında Manius Mansur, Abdurrahman Kunta, A. Uralov vd.
birçok isim kullanmıştır.
Sovyetler Birliğinde iken yayınlanmış eserleri: "K osnovnım
voprosam istorîi Çeçni" (Çeçenistan Tarihinin Ana Sorunları,
Grozni 1930), "Kratkiy istoriko-kulturnıy i eko-nomiçeskiy
oçerk o Çeçne" (Çeçenistan'ın Tarihi-Kültürel ve Ekonomik
Taslağı, Rostov-Don 1931), "Revolütsiya i kontr-revolütsiya v
Çeçne" (Çeçenistan'da Devrim ve Karşıdevrim, Grozni 1933),
"Obedineniye, rojdennoye revolütsiyey"(Devrimden Doğan
Birlik, Parti yayınları, 1934), "Revolütsiya 1905 g. na Severnom Kaukaze" (Kuzey Kafkasya'da
1905 Devrimi, Grozni 1935), "Nauçnaya grammatika Çeçenskogo
yazıka" (Çeçen Dilinin İlmi Grameri, A. Matsiev ve Kh.
Yandarov
ile birlikte, Grozni 1936).
Sürgünde yayınlanmış eserlerinden birkaçı: "Stalin au Pouvoir"
(Stalin İktidarı, Paris, 1951), "Polojeniye istoriçeskoy
nauki v SSSR" (SSCB'nde Tarih Biliminin Durumu, Münih
1951), "Narodoubiystvo v SSSR-Ubiystvo çeçenskogo naroda"
(SSCB'nde Soykırım-Çeçen Halkının Soykırımı, Münih 1952), "Genocide-Slaughter
of the Chechen people" (Münih W52),"The Reign of Stalin"
(Stalin İktidarı Londra, 1953), "Stalin al Potere"
(İtalyanca, Bologna 1953), L' URSS contre L'Islam-La
suppression de deux peoples Mu-sulmans"(SSCB İslama
Karşı-İki Müslüman Halkın İmhası, BEIPI, Paris, Nr. 94, 1953)
"Tekhnologiya vlasti protsets ob-ravozaniya KPSS" (Sovyetler
Birliği Komünist Partisi'nde Teknoloji İktidarı Olgusunun
Oluşması, Münih 1959), "Stalin and the Soviet Communist
Party" (Stalin Sovyet Komünist Partisi, Münih 1959), "La methode Brejniev"
(Brej-nev Yöntemi, 1981), "Memuary" (Anılar, 1983), "împeriia
Kremlia" (Kremlin İmparatorluğu, 1988)...
SSCB döneminde bir "vatan haini" sayılan Profesör A. Avtorhan
hakkında, Glasnost'tan sonra Kafkasya'da oluşan egemen Çeçen-înguş
Cumhuriyeti yeniden vatandaşlığa kabul kararı vermiş, Çeçen-İnguş
Üniversitesi Bilim Kurulu da onu öğretim üyesi olarak Üniversite
bünyesine almayı kararlaştırmıştır (1991).
R. Traho: Literatüre on Checheno-lngushes and Karachay-Balkars
(Bibliography). Caucasian Review, No: 5,S. 79. Münih 1957.
Caucasian Revıew,
No: 10, Münih 1960.
A. Fidarok: İçimizden birkaç isim. Kafkasya Gerçeği,
Sayı: 9, S. 23. Samsun, Temmuz 1992. |