|
Güney Osetya’nın resmi dili
Osetçe ve Rusça’dır.Osetçe, İrani dil grubuna dahil bir
dildir.Komşu Kafkas halklarıyla gerçekleşen ortak yaşam
sonucu, Osetçe’de, bazı sözcük ve ses düzenlerinde Kafkas
etkileri de görülür.Oset dilinin iki ana lehçesi vardır.
1. K’udar Lehçesi-Güney Osetya'da konuşulur.
2. İron ve Digor Lehçesi-Kuzey Osetya'da konuşulur.
Tual, Alagir, Çşan… gibi başka lehçeler de vardır fakat Iron
Lehçesi en çok konuşulandır.
Digor lehçesi daha eskidir ve sadece Kuzey Osetya’nın kuzey
ve batı kesimlerinde bir kaç yerde konuşulur. İki lehçe
arasında hem fonetik, hem de morfolojik farklılıklar vardır.
1920 ve 1930’larda her ikisi de edebi dil olarak
kullanılıyordu fakat daha sonra Digor lehçesi terk edildi.Bu
gün Digor Lehçesi ile dergi ve kitap basımı yapılmaktadır.
Sovyet ihtilalinden önce Güney Osetya’da eğitim düzeyi
düşüktü.İlkokul sayısı 38, öğrenci sayısı ise 1.800 idi.Orta
ve yüksekokul yoktu.1981-1982 ders yılında ise genel eğitim
kurumlarında 20.500 öğrenci, Tshinvali'de ve orta dereceli
meslek okullarında 1.300 öğrenci eğitim alıyordu. Bu gün
Tsihinvali de bir üniversite ile Güney Osetya Bilimsel
Araştırma Enstitüsü bulunmaktadır.Ülke çapında bir çok ilk
ve orta dereceli okul ardır.Halkın eğitim düzeyi oldukça
ileridir.
Kosta Hetagurov Levanoviç(Hetegkatı Kosta)19. yy. sonunda
Oset edebiyatının kurucusu olmuştur. Ulusal resim sanatının
oluşturulmasında ressam M. S. Tuganov'un büyük hizmeti
olmuştur.1950-1980 döneminde A.İ.Gassiyev, G. V. Doguzov, B.
İ. Sanakoyev, D. G. Turmanov önemli ressamlardır.
Heykel dalında V. N. Kokoyev, V. D. Kelehsayev, A. V. Pliyev
ünlü heykeltıraşlardır.
M. İ. Kokoyev büyük dekoratif sanatçısı ve T. A. Gagloyev,
A. G. Zasseyev ise tiyatro dekoru sanatçısıdır.
Grafik sanatçıları A. D. Vaneyev, İ. V. Ceyranaşvili, A. M.
Sanjerovskaya,
Dekoratif uygulama sanatçıları H. L. Zaseyev, G. P. Mamitov
sanat dünyasında isimlerini duyurmuşlardır.
Profesyonel tiyatro 1931 yılında Tsihinvali'de dram
tiyatrosu esasına göre kurulmuştur. 1939'da tiyatroya
KostaHetagurov'un adı verilmiştir. Burada onun "Dünya" adlı
piyesi gösterilmiş (1939), "Fatima" adlı destanı
sahnelenmiştir (1959). Güney Osetya tiyatro sahnesinde yerli
yazarların olduğu gibi, Rus, Sovyet ve yabancı ülke drama
yazarlarının eserleri de gösterilmiştir. Tiyatronun
gelişmesinde, aktörlerden S. Catiyeva, Z. Çabiyeva,
V. Murguliya, G. Kabisov, V. Kairov ve diğerlerinin önemli
hizmeti olmuştur.
1935 yılında tiyatroya Gürcü tiyatro topluluğu dahil
edilmiştir. Tiyatronun Oset bölümünde G. Taugazov,
B. Sıhovrebov, N. Çabiyeva, L. Galavanova, R. Gassiyeva, A.
Keldiyev, E. Gugkayeva, İ. Cigkayev, R. Dzagoyev, A. Tedeyev,
M. Madzayev (baş rejisör) çalışmaktaydı.
Güney Osetya Medyası:
Güney Osetya’da biri Osetçe,ikisi Rusça olmak üzere 3 , bir
de hem Osetçe hem Rusça yayın yapan bir yayın organı
vardır.Bunlar:
1-Hurzanin / Zarya, Osetçe. Devlet tarafından 1924 den beri
haftada 2 kez yayınlanıyor. Tirajı 900 dür.
2-Güney Osetya, Rusça. Devlet tarafından 1 Ocak 1993 den
beri haftada 2 kez yayınlanıyor. Tirajı 1200 dür.
3-No Obezreniye, Rusça. 2001 den beri Sosyal Araştırma ve
İnisiyatif Merkezi tarafından haftada bir yayınlanıyor.
Tirajı 99.
4-Vestnik Yujnıy Osetya, Rusça. 1991 yılından beri haftada 2
Kez Rusça ve Osetçe yayınlanıyor. Daha Çok Gürcü-
Oset ihtilafı, İnsan hakları ihlalerini konu alıyor.Genel
Yayın Yönetmeni İnal Pliyev’dir.
Güney Osetya topraklarında eneolitik çağı eserleri ile Koban
Uygarlığı'nın örnekleri (metal ürünleri, seramik vs.) ortaya
çıkarılmıştır. Ortaçağ Gürcü ve Abhaz mimarisinin etkisi ve
çağdaş yerli inşaat geleneklerinin de etkisi görülür. Armazi
(864), Tigva (1152), İkorta (1172) tapınakları, Dzakina
Köyü'ndeki saray (17. yy.) bunlara örnektir. Sovyet
döneminde ana plana uygun olarak Tsihinvali şehri yeniden
kuruldu.Yoğun bir şekilde endüstriyel ve sosyal tesisler ile
konutlar inşa edildi
Kaynak : Alan Kültür ve Yardım Vakfı
|