|
Kabardey-Balkar
1991 yılı başlarında (şubat ayı) egemenlik ilan etmiş, ancak
Adıgey gibi, Rusya Federasyonu içinde kalmıştır.
Egemenlik
bildirisinde devletin iki egemen toplum olan Adıge
(Kabardey) ve Balkarlara dayandığı, bu iki halkın isterlerse
ayrılabilecekleri ve kendi egemen Cumhuriyetlerini
kurabilecekleri hükmü yer almıştır. Bu arada toprak temeline
dayanmamakla birlikte, Ruslar da Cumhuriyetin üçüncü etnik
toplumu olarak kabul edilmişlerdir.
Coğrafi ilçe
yönetimleri halen geçerlidir. Balkarlar Sovetski, Ruslar
Prohladnı ve Mayski ilçelerinde, Adıgeler de öteki ilçelerde
ağırlıklı olarak yönetimi ellerinde bulundurmaktadırlar.
Nalçik ve Tırnavuz kentsel bölgelerinde ise, karma bir
yönetim vardır.
Her üç toplum da sosyal yönden kendi kendine yeterlidir.
Karışma daha çok kentlerde görülmektedir. Balkar köylerine
yerleşmiş Adıge ve hatta Rus aileler pek yoktur, ama bazı
Balkarlar Adıge köylerine yerleşmiştir. Bu nedenle, az
sayıda da olsa Adıgece bilen Balkar ve Ruslara
rastlanmaktadır.
Cumhuriyet yönetimi, 1990'da aldığı bir kararla, Cumhuriyet
topraklarında doğmayanların ülkeye (Kabardey-Balkar'a)
yerleşmelerini yasaklamıştır. Buna Adıge (Kabardey) ve
Balkar kökenli olanlar dahil edilmemiştir. Çünkü
Kabardeylerin bir bölümü kafileler halinde, baskılar
yüzünden 1860 yılından başlayarak 1903 yılına değin dış
ülkelere göç etmişlerdir. Hajret Kabardeyleri de dahil göç
edenlerin sayısı, belgelere göre, 20 binden çoktur. Hajret
Kabardeylerinin bir bölümü öteki Adıgelere karışmış ise de,
diasporadaki Kabardey nüfusu halen, en az 200 binin üstünde
olmalıdır.
Prof. Andrews'in Etnic Groups in The Republic of Turkey
(Almanya, 1989) adlı incelemesine göre, Türkiye'deki 47
etnik topluluk içinde "Çerkes, Abaza dilinde konuşanlar 1
milyon, Gürcüler 60 bin, Lazlar 250 bindir." (Cumhuriyet,
27.03.1991)
Kafkasya
dışında en çok Kabardey, Türkiye'dedir. Kayseri, Sivas,
Tokat, Amasya, K.Maraş, Adana, İçel, Ankara, Eskişehir ve
Balıkesir illerinde yerleşenler, daha sonra oralardan
İstanbul'a ve başka illere göç etmişlerdir. Ayrıca Ürdün,
Suriye ve ABD'de de önemli bir Kabardey nüfus yaşamaktadır.
Dolayısıyla Kabardey Balkar Cumhuriyeti'nde de; Adıgey
Cumhuriyeti'nde olduğu gibi, anavatan dışında yaşayan
Kabardey ve Balkarlardan bir bölümünün, zaman içinde dönüş
yaparak ata topraklarına yerleşeceği düşünülebilmektedir. Bu
konuda, gerek Adıgey, gerekse Kabardey-Balkar
Cumhuriyetleri'nde sevindirici gelişmeler görülmektedir.
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin yerel yönetimler olarak ilçe meclisleri, köy
meclisleri ve bunlarca seçilen yönetim organları 'Yürütme
Komiteleri' vardır. |