|
Bölgedeki Adıge
edebiyatı ya da Kabardey Edebiyatı, Kuzey-Batı Kafkasya
"Büyük Adıge Edebiyatı"nın önemli bir bölümünü
oluşturmaktadır. Bilindiğine göre ilk Kabardey yazarı Şore
Negume'dir (1794-1844). Kabardeyler özerklikten sonra (1920)
sürekli yazıya kavuştular. 1924'te kabul edilen, giderek
mükemmelleştirilen Latin harflerine dayalı Adıge alfabesi,
bir süre sonra Stalin'in Ruslaştırma politikasının bir
sonucu olarak 1936'da yasaklandı. Yerine bugün de kullanılan
kiril alfabesi getirildi. Sonuç olarak, bir duraklama ve zor
günler dönemi başladı; Ruslaştırılmaya karşı çıkan çok
sayıda aydın ve yazar cezalandırıldı. 1920 sonrasının iki
önemli yazarı Paş'e Beçmırze (1854-1936) ile Şşocents'uk
Ali'dir (1900-1942). Paş'e Beçmırze'nin şiirleri,
Şocents'ık'u Ali'nin de hem şiirleri, hem de "Khambot ile
Latse" adlı şiir romanı yayımlandı. Daha sonra K'işşokhue
Alim, K'uaşş Bet'al, Şorten Askerbiy, Şşocents'ık'u Adem,
Akhsıre Zalimxhan ve Tewıne Haçim gibi güçlü yazarlar da
edebiyata katıldılar.
Balkar
edebiyatının öncü kişisi, 1945'te sürüldüğü Orta Asya'da
ölen Kazım Meçiyev (1859-1945) olup, sürgünde yazdığı
şiirler ve konuşmalarla Balkar halkına moral vermiştir.
Balkar edebiyatının uluslararası üne kavuşmuş bir şairi de
şimdi ölmüş olan Kaysın Kuliyev'dir.
Her iki halkın
yazınında da politika, tarih ve toplumsal yaşam gibi
konulara ağırlıklı olarak yer verilmektedir.
Şu sıralarda
radyo, televizyon, basın, tiyatro ve üniversite çevreleri bu
edebiyatların tanınması ve gelişmesi doğrultusunda
çalışmalarda bulunmaktadır.
Egemenlik kazanılması sonucu, film endüstrisine de geçilmesi
ve yazınsal ürünlerin daha köklü ve geniş çerçevede
değerlendirilmesi olanakları da doğacaktır. Şimdiden etkili
sanatçı kuşakları belirmeye başlamıştır. |