Sürpriz gelişme, Çerkes kökenli vatandaşları temsil eden 57 derneğin üst kuruluşu konumundaki Kafkas Dernekleri Federasyonu'nun (KAFFED) girişimi ile yaşandı. Federasyon, konuyu ilk olarak geçen yıl Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e açtı ve destek sözü aldı. Ön çalışmaların ardından geçen ay YÖK Başkanı Yusuf Ziya Özcan'ı ziyaret eden KAFFED yönetimi, 6 milyon Çerkes kökenli Türk vatandaşı bulunduğunu hatırlatarak, üniversitelerde 'Çerkes Dili' bölümü açılması için resmi başvuruda bulundu. Öneriye sıcak bakan Özcan da, Çerkesler'in yoğun olarak yaşadığı Samsun ve Kayseri'deki üniversitelerde bölüm açılması için çalışma başlatılması talimatı verdi.

Bunun üzerine Samsun 19 Mayıs ve Kayseri Erciyes Üniversiteleri hazırlıklara başladı. Akademisyenler tarafından yürütülen çalışmanın sonucu önümüzdeki günlerde rapor halinde YÖK'e sunulacak. YÖK, Genel Kurul'da görüşüldükten sonra 'Kafkas Dilleri ve Edebiyatı' alanında bölüm, enstitü veya araştırma merkezi kurulmasını karara bağlayacak. Şu ana kadar yapılan değerlendirmelerde, bölüm kurulması görüşünün ağırlık kazandığı belirtildi.

YÖK'ün kararının ardından ilk etapta, kamuoyunda 'Çerkesce' olarak bilinen 'Adığe' dili bölümünün açılması planlanıyor. Zaman içinde 'Laz Dili' bölümüyle 'Abhaz', 'Abaza', 'Çeçen', 'Oset', 'Dağıstan' dili bölümleri de hizmete girecek. YÖK, daha önce de Kars Kafkas Üniversitesi'nde 'Gürcü Dili ve Edebiyatı', Mardin Artuklu Üniversitesi'nde de Kürtçe ve Süryanice bölümlerin de yer alacağı 'Yaşayan Diller Enstitüsü'nün açılmasına onay vermişti.

YURTDIŞINDAN EĞİTİMCİ

Erciyes Üniversitesi Rektörü Prof. Fahrettin Keleştemur ile görüşen KAFFED yönetimi, Kafkas Dilleri ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı'nın kurulması halinde, yurdışından öğretim üyesi temini konusunda yardımcı olabileceklerini bildirdiler.

'Çerkes' ismi Türkiye'de, Kuzey Kafkasya kökenli Adige, Abhaz, Abaza, Çeçen, Oset, Dağıstanlıların tümüne verilen ortak bir isim olarak biliniyor. Abzah ya da Abadzeh, Bjeduğ, Şapsığ, Hak'uç, K'emguy, Mahoş, Yegerukay, Mamhığ, Besleney, Hatukay ve Kabartaylar en tanınmış Çerkes toplulukları. Çerkesce (Adige), dünya dilleri içinde ayrı bir aile sayılan Kafkas Dilleri içinde yer alıyor. Akraba dilleri Abazaca ve Ubıhça ile birlikte Kuzeybatı Kafkas grubunu oluşturuyor. Bu üç dilin yaklaşık üç bin yıl önce tek bir Kuzeybatı Kafkas dilinden ayrıldığı kabul ediliyor.

UBIHÇA'NIN SON TEMSİLCİSİ

Kuzeybatı Kafkas dillerinin fonetik zenginlik bakımından dünya dilleri arasında önemli bir yeri bulunuyor. Az sayıdaki ünlünün yanında ünsüz bakımından son derece zengin diller olarak geçiyor. Örneğin Çerkesçe'de 8 ünlüye karşılık 50'ye yakın ünsüz var. Abazaca'da 6 ünlüye karşılık 56 ünsüz, Ubıhçada ise 2 ünlüye karşılık 80 ünsüz bulunuyor. Bu üç dil arasından Ubıhça'yı anadili olarak konuşan son kişi Manyaslı Tevfik Esenç'in 1992'de ölümüyle Ubıhça da ölü diller arasına katıldı. Savaştan ve sürgünden önce, Kafkasya'da üç dili konuşanların sayısı bir milyondan fazlaydı. Bugün Kafkasya'da Çerkesçeyi yaklaşık 600 bin, Abazacayı 150 bin kişi konuşuyor.

Kuzey Kafkasya'dan destek

Akşam Gazetesi'ne konuşan KAFFED Başkanı Cihan Candemir, YÖK, Erciyes ve 19 Mayıs üniversiteleriyle görüşmelerinden olumlu sonuç aldıklarını belirterek, Kuzey Kafkasya'da bulunan Rusya Federasyonu'na bağlı bir cumhuriyet olan Kabardey-Balkar Cumhuriyeti'nin (KBC) devlet üniversitesinden de dil eğitimi konusunda destek alınacağını açıkladı. Candemir şu bilgileri verdi:

- "Bu konuyu geçtiğimiz yıl Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül'e de açmıştık. Kendisi çalışmalarımızı destekleyeceğini söylemişti. Cumhurbaşkanımız'dan sonra YÖK Başkanımız da gerekli desteği verdi ve çalışma başlatıldı."

- "Bu diller, bilim alanında yok olma tehlikesi altında. Antik çağlarda bulunan tabletlere yakın bir dil. Siyasi irade oluşunca düşüncelerimizi aktarmaya başladık. Federasyonunumuzun daha önceki Başkanı Muhittin Ünal, birkaç yıl önce bu talepleri dile getirdiğinde bölücülükle suçlanıp hakkında dava açılmıştı. Bugün durum farklı, gerçekçi duruma geldik."

- "Kafkasya'da üniversitelerle görüşüyoruz. Profesörler, hocalar, eğitim uzmanları getirebiliriz. Bunu da üniversitelere ve YÖK'e ilettik. Alt yapı mevcut. Türkiye'de Kafkasya'dan gelenlerin çoğunluğu Adıgeler'dir.