|
Türkiye’yi
ziyaret eden Abhaz Parlamenterlerle yapılan ve Cumhuriyet
Gazetesi Strateji ekinde 21 Nisan Pazartesi yayımlanan
söyleşi ektedir.
....................................................................................................................
Abhaz Parlamenterler Türkiye'de 'Kosova'dan sonra sesimiz
daha gür çıkıyor'
'Bizim
bağımsızlık talebimiz Kosova'nın girişimlerinden önce de
vardı. Kosova olayından sonra sesimiz daha gür bir şekilde
çıkıyor. Kosova bağımsızlık kazanabiliyorsa, çok daha köklü
bir devlet geleneği olan Abhazya neden kazanmasın?'
FIRAT KOZOK
Kosova'nın
bağımsızlığını ilan etmesinin ardından bir süredir
dikkatleri üzerinde toplayan, Rusya'nın da desteğiyle
ekonomik alanda ilerlemeler kaydeden Abhazya'nın Eski
Parlamento Başkanı Sokrat Cincolia, Kosova'nın, benzer
durumdaki ülkelere mutlaka örnek olacağını belirterek,
"Kosova'dan sonra sesimiz daha gür bir şekilde çıkıyor.
Kosova bağımsızlık kazanabiliyorsa, çok daha köklü bir
devlet geleneği olan Abhazya neden kazanmasın?" görüşünü
savunuyor.
"Abhazya
Cumhuriyeti Devleti"nin Kosova örneğinden hareketle
bağımsızlığının BM ve dünya devletleri tarafından tanınması
ile ilgili yapılan çalışmalar çerçevesinde, Türkiye'yi
ziyaret eden Abhaz Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonu
Başkanı Doç. Dr. Guram Gumba ile Eski Parlamento Başkanı ve
Kafkas Demokrasi Enstitüsü Abhazya Şubesi Başkanı Sokrat
Cincolia ile Kosova'nın bağımsızlığını kazanmasının
ardından Abhazya üzerine konuştuk. Abhaz parlamenterlerin
sorularımıza verdiği yanıtlar şöyle:
- Sayın
Gumba, Abhazya'nın şu anki statüsü nedir, mevcut yönetim
olarak siz neyi hedefliyorsunuz?
Gumba: Biz
tüm halklar içinde Abhaz, Rus, Gürcü, Estonyalı, Letonyalı,
Ermeni... Bağımsız bir Abhazyayız. Bağımsız, bağlantısız
Abhazya Cumhuriyetiyiz. Şu anda komşumuz olan ülkeler, şu
anda defakto (fiili) durumunda olan bir cumhuriyetiz.
Gelecekte bugün geldiğimiz noktada bağımsız bir devlet
olacağımıza kesin inanıyoruz. Öbür ülkeler de bizim bu
çabalarımızı ciddi bir şekilde gözlemlemektedir. Abhazya'da
1990'da yapılan referandumda, insanların yüzde 98'i,
Abhazya'nın bağımsızlığını desteklediğini bildirmiştir.
- Kosova
bağımsızlığının domino etkisi yapmaması için benzer
durumdaki diğer bölgelerden gelen bağımsızlık isteklerine
sıcak yaklaşılmıyor, bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Gumba:
Kosova'nın bağımsızlığını kazanmasından önce de bizim
bağımsızlık talebimiz vardı. Aslında bağımsız bir devlettik.
Kosova'nın bağımsızlığı ister istemez benzer ülkelere emsal
olacaktır. Ayrıca bağımsızlık bizim hakkımız, bizim
bağımsızlık için Kosova'dan bile fazla gerekçemiz var.
Kosova daha önceden bağımsız bir devlet falan değildi.
Federasyonun içerisindeydiler. Fakat Abhazya böyle değil,
daha önce de devletti. Abhazya bin yıl öncesinde de bağımsız
bir devlet yapısına sahipti. Cincolia: Bizim bağımsızlık
talebimiz Kosova'nın girişimlerinden önce de vardı. Ama,
Kosova olayından sonra sesimiz daha gür bir şekilde çıkıyor.
Kosova bağımsızlık kazanabiliyorsa, çok daha köklü bir
devlet geleneği olan Abhazya neden kazanmasın?
'İyi
komşuluk ilişkileri dışında bir formül olamaz'
-
Gürcistan'a, bağımsızlığın tanınması dışında bir ara yol
öneriniz var mı? Cincolia: 1994 yılında Gürcistan'la
yürütülen müzakereler esnasında ilişkilerin nasıl
yürütüleceğine dair bir ara sözleşme imzaladık. Bu sözleşme
BM tarafından da kabul edildi. İlişkileri yürütmek üzere iki
ülke arasında komisyonlar oluşturulacaktı. Ancak daha sonra
Gürcistan bunu reddetti. Onlar yalnızca "Biz Abhazya'ya
otonomi tanırız"
dediler. Ancak, biz zaten otonom cumhuriyettik, biz o etabı
geçtik bundan sonraki süreçte Gürcistan'la ilişkilerimizin
barış içinde sürdürülmesi için neler yapılacağını
düşünmekten başka bir formül olamaz. Biz bundan sonraki
süreçte ilişkilerimizi iki ayrı devlet temelinde barış
içerisinde yürütmek istiyoruz. Gamba: Gürcüler, eski Sovyet
sistemine geri dönmek istiyor. Ancak bu mümkün değil. Biz
bugüne kadar Gürcistan ile baş başa kalsaydık, sorunlarımızı
çoktan çözmüştük. Ancak tarihte hiçbir zaman silah zoruyla,
güç kullanarak, Abhazya'nın Gürcistan'ın topraklarına
katılması mümkün olmamıştır. Abhazya bugün küçük bir ülke
gibi gözükse de arkasında en başta Kafkas halklarının
desteği ve gücü vardır.
'Müdahale
Kafkasyayı ateşler'
- Dışarıdan
da görüldüğü üzere, Gürcistan'ı ABD, Abhazya'yı da da Rusya
destekliyor. Rusya'nın küresel politikalarının yön
değiştirmesi Abhazya'nın durumunu nasıl etkiler?
Cincolia:
Bugün Abhazya toprakları üzeride yaşayan halkların yüzde
90'ının elinde Rus pasaportu mevcuttur, aynı zamanda Rus
vatandaşıdır. Sayın Putin de haklı olarak, "Rus pasaportu
taşıyan halkı korumak bizim görevimizdir" demektedir. Büyük
devletlerin bölgeye yönelik ilgileri çakıştığı için bu fiili
durum ortaya çıktı. Gürcistan'ın NATO'ya giriş talebi,
Rusya'yı Abhazya'yı desteklemek durumunda bıraktı. Bugün
Abhazya'nın bağımsızlık dışında ne NATO'ya giriş talebi
vardır, ne de başka bir devletin egemenliği altında yaşama
fikri vardır. Öte yandan, Abhazya'nın bağımsızlığı
tanınıncaya kadar geçecek süre içerisinde gerek Abhazya'da,
gerekse Kafkasya'nın genelinde savaş çıkma ihtimali halen
mevcuttur. Gürcistan, elindeki askeri güce güvenip silah
gücü ile zor kullanarak Abhazya'yı toprak bütünlüğüne katma
girişiminde bulunursa, bütün Kafkasya ateş içinde kalır.
Gamba: Biz
her zaman Gürcistan'a barış çağrısında bulunuyoruz ve her
platformda da bu çağrımızı dile getiriyoruz.
- Abhazya
Cumhurbaşkanı Sayın Sergey Bagapş'ın Türkiye'ye yapmayı
planladığı ziyaret ilginç bir şekilde ertelendi. Siz bu
süreci ve Türkiye'nin Gürcistan-Abhazya politikasını nasıl
değerlendiriyorsunuz?
Cincolia:
Türkiye bağımsız ve büyük bir devlettir. İzleyeceği
politikaları ve siyasi ilişkilerini kendisi tayin eder. Buna
karışmaya kimsenin hakkı olamaz, ancak Türkiye Cumhuriyeti
devleti içerisinde hatırı sayılır bir Kafkas diasporası
mevcuttur. Sayın Bagapş Türkiye'yi ziyaret edip bu diaspora
ile görüşseydi, tanışsaydı, sanırız kimseye zararı
olmayacaktı. Ancak, ziyaretin ertelenmesine biz asla
gücenmedik. Biz inanıyoruz ki, er ya da geç, Sayın
Cumhurbaşkanı'na yakışır bir ziyaret gerçekleşecektir.
- 15 yıllık
ambargo Abhazya ekonomisini nasıl etkiledi. Ülkenin bugünkü
ekonomik durumu hakkında bilgi verir misiniz?
Cincolia: 15 yıldır süren bir ekonomik ve siyasi ambargo
süresince bile Abhazya kendi kendisine yetmiştir. Savaştan
sonra zarar gören bütün okulları, hastaneleri yeniledik,
yeni konutlar inşa ettik. Şu anda ülkede elektriksiz köy
kalmamıştır, hatta enerji fazlamız bile mevcuttur.
Abhazya'yı boydan boya kat eden bir demiryolu hattı vardır,
ayrıca Sohum uluslararası havaalanı şu an trafiğe
açılabilecek durumdadır. Ekonomik ambargo şu anda Rusya
tarafından kaldırılmıştır, bunun çok büyük yararı olacak.
Bakınız, Abhazya'nın nüfusu yaklaşık 380 bin. Ancak, yaz
aylarında 1-1.5 milyon turistin ülkeyi ziyaret etmesini
bekliyoruz. Sizi de ülkemize davet ediyoruz ve gelişmeleri
yakından görmenizi istiyoruz. Gamba: 15 yıllık ambargonun
amacı Abhaz halkını sindirip Gürcistan'a kayıtsız şartsız
dahil etmekti. Ancak, bu süre içinde çekilen onca sıkıntıya
karşın tek bir kişi bile kalkıp, biz talebimizden vazgeçelim
demedi. Sadece Abhaz halkı değil, diğer etnik unsurları da
böyle bir talebi dile getirmedi. Ambargonun başladığı
dönemde 5 yaşında olan çocuklar, bugün 20 yaşına geldi.
Tahmin edersiniz ki, bağımsızlık duygusunu yaşamış
gençlerimiz, bundan vazgeçmez. |