12.07.2004

Düğünlerimizde rasgele atılan silahlardan çıkan kurşunlarla meydana gelen yaralanma ve ölümlere bir çözüm bulmak amacıyla, Düzce – Adapazarı çevresindeki 45 köy halkının seçtiği 141 temsilciden oluşan bir kurultay düzenlendi. 

Kurultayda alınan, “bundan sonra düğünlerimizde alkollü içki içilmeyecek ve ateşli silahlar kullanılmayacaktır” kararının yanında, giderek geleneksel yapısından uzaklaşan düğünlerimizin nasıl yapılması gerektiği konusunda da çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Kafkas Federasyonu

ADAPAZARI KAYALAR KÖYÜ'NDE ALINAN TARİHİ KARARLAR

Birçok yöremizde düğünlerde geleneksel hale gelen tabanca ile havaya ateş atma tutkusu bu defa 12 Temmuz 2004 tarihinde Adapazarı’nın Kayalar Köyünde iki çocuk annesi Kupalıpha Nurgül Taymaz’ın genç yaşta ölümüne, iki kişinin de yaralanmasına neden oldu. 

Henüz bu olayın acısı unutulmadan, benzeri bir olay da Hatay’ın Reyhanlı İlçesi’nde meydana geldi. Yine düğün töreni sırasında, tabancayla rastgele açılan ateş sırasında 8 aylık hamile Fatma Apiş (32) ağır yaralandı. Antakya Doğumevi Hastanesi'ne kaldırılan Apiş’in karnındaki bebek sezaryenle alınarak yaralı ayağı tedavi edildi.     

Kızlarımızdan Zeynep Muslu’nun göndermiş olduğu e-maildeki feveran dolu haklı çağrı ile birlikte Kayalar köyündeki olayı öğrendik ve ne yapmamız gerektiğini tartışmaya başladık. Konuyu 17 Temmuz tarihinde yapılacak olan 4. Uzunyayla Kafkas Şenliği’nin hemen ardından gündeme taşımaya karar vermiştik ki, Sayın Atay Ceyişakar’dan ve Sayın Adil Öztop’dan Kayalar, Reşitbey ve Balballı köylerinin ortak organizasyonu ile başlatılmış olan ve son zamanların en hayırlı girişiminin haberini sevinçle aldık. Genç Zeynep’i de, öncü köyleri de Federasyon olarak gönülden kutluyoruz.

Düzce’den başlamak suretiyle Kocaeli’ye kadar olan yerleşme alanlarındaki Abaza-Adige ve karma köyden 45 tanesinin, köy halkı tarafından seçilmiş temsilcilerinden oluşan “şura / kurultay” benzeri bu toplantı için yer olarak, Kafkasya’da tarihte yapılmış toplantıların yerini çağrıştırır nitelikte iki büyük ağacın altı seçilmişti. Üç köyün öncülüğünde Sakarya Kafkas Derneği ile Kafkas Dernekleri Federasyonu başkan ve genel sekreterinin de aktif olarak katılımıyla Kayalar Köyü’nde gerçekleştirilen toplantı yakın tarihimiz bakımından gerçekten de önemli bir toplantıydı. Eksik olan şey, bazı köylerin gelememiş olması ve basından katılımın az oluşuydu..   

NTV-CNBC ve Sakarya mahalli basının da katılımı ile toplantı saat 15.00 civarında Thamade Cumhur Yılmaz’ın konuşmasıyla açıldı. Ve verilen önergenin kabulüyle Divan Atay Ceyişakar başkanlığında, Engin Hoş, Ersin Özpınar, Alaettin Toy, Tamer Öztekin, Güneş Güneş ve Alper Kobaş’dan  oluşturuldu.

Saygı duruşundan sonra Divan Başkanı toplantının mahiyeti, düzenleniş şekli, Abhaz kültürü ve Abhaz dilinin önemi ve derinlemesine içeriği konularında açıklamalarda bulundu. Gündem gereği önce Sakarya Kafkas Kültür Derneği Başkanı Adil Öztop ve Kafkas Dernekleri Federasyonu Başkanı Geçipa Muhittin Ünal’a söz verdi. Öztop başarı dilek ve temennileriyle yetinip konukları selamladı. Muhittin Ünal ise; toplantının tarihi önemi, tarihteki örneklerinden bahsederek, Kafkaslılar için vazgeçilmez şeyler olan at ile silah ikilisinin tarihteki yeri ile şimdiki yerlerinin farklılığı, geleneksel kültürümüzün özgün haliyle yaşatılabilmesi bakımından Kafkas Derneklerimizin önemi konusunda konuştu. Kültürümüze yabancı ama her biri de ait olduğu yerde saygıdeğer olan yabancı kültür unsurlarından arınmanın gereğini de vurgulayan Ünal, Ürdün Prensi Ali’nin atlı yürüyüş sırasında Kayseri basınının yönelttiği bir soruya verdiği “Giderek yozlaşan, ahlaki değerlerini kaybetmekte ve maddiyata esir olmaya başlayan dünya insanlığının; tarihi boyunca hapishanesi hiç olmamış Çerkes halklarının yaşamında hakim olan felsefeyi ve yaşam tarzını yeniden keşfetmesiyle ancak huzur, barış ve mutluluk içinde yaşayabileceklerini anlatmak ve dönüşü simgelemek için yürüyorum” şeklindeki cevabı tekrar hatırlatarak, toplantıyı düzenleyen ve katkıda bulunan herkese KAF-FED adına teşekkür etti.

Bu aşamadan sonra genellikle köy temsilcisi olan Büyükler (Eyhabalar / Nahıjlar)  ve takiben de orta kuşak ve gençler söz aldılar. Konuşmacılar, bugüne kadar düğünlerde 15 adet ölümlü olay yaşandığını, hayırlı işlere acı-keder katmanın yanlışlığını, bu olayların kırgınlıklara ve dargınlıklara hatta zamanla kamplaşmalara da sebebiyet verdiğini, silah olayının aynı zamanda ekonomik kaynak israfı da olduğunu vurguladılar. Keza, alkollü olarak düğüne katılmanın, düğüne katkıda bulunabilme arzusuyla oraya koşan herkese ve en azından geleneklerimize göre düğündeki kızlara-hanımlara saygısızlık olduğunu vurguladılar.   

Ve karar...

Yeteri sayıda konuşmacının söz almasından sonra oylamaya geçildi ve sonuçta;

“Düğünlerimizde bundan böyle kesinlikle içki içilmeyecek ve ateşli silah kullanılmayacaktır” şeklinde asli öneri oy birliğiyle kabul edildi.

Bu arada düğünlerde davul-zurna ve köçek oynatmak gibi Kafkaslılara ait olmayan kültürel unsurların da yasaklanması  önerisi gündeme geldi. İlk gündemde olmadığı için seçilerek gelen temsilcilerin bu konuda yetki almadıklarından bahisle bir temenni kararı olarak şimdilik benimsenmesini, gelecek yıl yapılacak toplantıda gündem konusu olarak ele alınmasını önerdiler ve bu öneri kabul edildi.

Eski alışkanlıklardan insanları vazgeçirmenin en etkin yolunun, geleneksel yaşam kültürümüzün özünde var olduğu görüşüyle benimsenen caydırıcı kararlar ve ihlallere karşı yaptırımlar şu şekilde belirlenmiş ve onaylanmıştır:

1- Köyde düğün yapacak ailenin büyüğü önce Köy İhtiyar Heyetini bilgilendirip ön bir mutabakat sağlayacak. “Düğününde alkollü içki içilmeyeceğini ve ateşli silah kullandırılmayacağını” yazılı olarak taahhüt edecektir.

2- Düğün sahipleri davetiyelerine “Düğünümüzde içki içilmesi ve ateşli silah kullanılması kesinlikle yasaktır” notunu koyacaklar.

3- Düğün olan köyün girişinden düğün evine kadar “Düğünümüzde içki içilmesi ve ateşli silah kullanılması yasaktır” yazılı bez afişler asacaklar.

Yasak ihlal edildiği takdirde ise;

1- Öncelikle ihlali yapanın kendi sülalesi, kendi insanına gerekli yaptırımı uygulayıp ihlali önleyecektir,

2- Yasağa uymayan köylere davetiye gönderilmeyecektir,

3- Yasağa uymayan köylerden gelecek davetiyeler diğer köylerce kabul edilmeden geri iade edilecektir,

4- Yasağa uymayan kişinin yaşadığı köy halkı, yasağı ihlal edenin;

a- Acılı günlerine katılmayacak,

b- Sevinçli günlerine katılmayacak,

c- İkili diyalog ve ilişkilerde bulunmayacak, başkaca caydırıcı yöntemlerle tecrit edilecektir,

5- Tüm uyarılara rağmen düğün mahallinde yasağı ihlal eden olursa;

a- Köyün önceden belirlediği heyet, ihlalde bulunanın hediyesini iade edip düğün mahallinden ayrılmasını sağlayacak.

b- Oyun anında yasak ihlal edilirse, düğünde görev alan hanım kızlarımız ve diğer hanımlar topluca hemen oyun alanını terk edeceklerdir. 

Düğün anında yasak ihlal edilmiş ise, misafir olarak gelen köy heyetleri, hemen düğün alanından-hanesinden ayrılacaklar.

Düğünlerde yasak ihlalini alışkanlık haline getiren olursa,

a- Yasak ihlalinde bulunan kişinin hiçbir sorununun çözümüne aracı olunmayacaktır.

b- Yasak ihlalinde ısrar gösterenler, Köy İhtiyar Heyeti’nce kolluk kuvvetlerine bildirilecektir.

Yukarıda belirlenen yaptırımların uygulama alanına konulması bakımından duyuruların nasıl yapılacağı, gelişmeleri izleme ve kontrol konusu da şu şekilde karara bağlandı.

1- Toplantı sonuç kararları ve yaptırımlar dosya haline getirilip kısa sürede öncü üç köy heyetlerince tüm köy temsilcilerine ulaştırılacaktır.

2- Kararlar ve yasaklar her türlü iletişim kanalı (tv., gazeteler, vb.) kullanılarak doğru biçimde topluma duyurulacaktır.

3- Gönderilen kararlar ve yasaklar;

a- Temsilcilerce; pano haline getirilip, cami, köy odası ve kahvehanelere asılacak.

b- Gerekirse kapı kapı gezilerek köy haneleri bilgilendirilecek..

c- Yasaklar ve kararların sürekli gündemde tutulması sağlanacaktır.

d- Köy temsilcileri bu kararları icap ettikçe hatırlatmayı ihmal etmeyecek.

4- Düğün davetiyeline dip not olarak, alınan yasak kararları sürekli yazılacaktır.

5- Düğün olan köyün girişinden itibaren ”Hoş geldiniz. Düğünümüzde içki içilmesi ve ateşli silah kullanılması yasaktır” yazılı büyük bez afişi asılacaktır.

6- Öncü üç köy heyeti alınan kararları Sakarya Kafkas Kültür Derneği’ne aktaracaktır.

7- Kurulan Ortak Çalışma Grubu, alınan tüm kararların hayata geçirilmesi, takibi, denetimi ve sonuçlandırılması konusunda her türlü iş birliğini ve çalışmayı yapacaktır.

25.07.2004 tarihli yasaklama kararından sonra düğünlerin akıcı, ahenkli, nezih ve eğlenme motivasyonunun yüksek olabilmesi için Kafkas Dernekleri ile koordinasyon içinde alınması yararlı görülen hususlar da şu şekilde belirlenmiştir:

1- Düğünde karşılayıcı görevliler, uygun kıyafet giymeli ve görevli oldukları kolayca anlaşılabilecek işaret taşımalıdırlar.

2- Düğünlerin daha anlamlı ve kültürel öğelerimizin yeniden kazanılarak sürekliliğinin sağlanması için Akordeon ve Mızıka gibi otantik kültür müzik aletlerimizi çalanlar çoğaltılacaktır.

3- Azar söyleyen ve Ağraşa söyleyen-yaptıranların sayısı hızla çoğaltılacaktır. Bu konuda birikimli insanlarımız göreve davet edilerek gençlerimizin de yetişmelerine imkân sağlanacaktır.

4- Otantik/ananevi danslarımızdan Apsuva oyunu, Rinna dansı, Ağraşa oyunu ve benzeri danslarımızı bilenlerin çoğaltılması ve yaygınlaştırılması sağlanacaktır.

5- Ortak kültürel zenginliğimiz olan  diğer Kuzey Kafkas halk danslarının da öğrenilmesi-yaygınlaşması suretiyle kültürel dans zenginliğimizin düğünlerimizde sergilenmesi ve dans sürekliliği sağlanacaktır..

Özetlenmeye çalışılan kararların alınması sürecinin tamamlanmasını takiben dilek ve temenniler maddesine geçilerek dileyenlere Divan Başkanı sırasıyla söz verdi. Söz alanlardan;

Emekli General Engin Hoş, “İçki ve tabanca olayı ülkemizde bir çok toplumda vardır. Onları kaldırmak üzere yapılan toplantının ülkemiz için önemi ve değeri büyüktür. Keşke tüm medya burada olsaydı da bu kararları tüm ülkeye duyurabilseydi” şeklinde konuştu.

Kaf-Fed Genel Başkanı Muhittin Ünal ise, Federasyonun yapısı, işlevi, hedefleri, üyesi olduğu İnsan Hakları Kuruluşları kanalıyla yapabilecekleri ve gelecek yıl gerçekleştirilecek olan Akbalık bölgesel etkinliği projesi konusunda bilgi verirken, alınan kararların gereği olarak Federasyon’un üzerine düşen şeyleri yapmaktan kaçınmayacağını vurgulayıp tüm katılımcılara teşekkür ederek kararların hayırlı uğurlu olmasını diledi

Gençler adına konuşan Selçuk Bey de, kararları birebir anlatabilmek için yakında yörenin tüm gençleriyle bir toplantı düzenleyeceklerini, diğer Kafkas halk oyunlarının öğretilmesi için ne yapmak gerektiğinin belirleneceğini ifade etti.

Divan Başkanı alınan kararların kısa bir özetini yaparak, divan olarak işlerinin henüz bitmediğini belirtip, kararların hayırlı uğurlu olması dileğiyle katılımcılara teşekkür etti. Bundan sonra kapanış konuşmasını yapan Cumhur Yılmaz yaptığı konuşmada, katılımcıların özverili çalışma ve katkıları ile Şura’nın çok güzel kararlar aldığını, bundan böyle inşallah Kayalar’daki son ölüm olayını izleyecek başkaca yeni olayların yaşanmayacağına inandığını belirtti. Büyüklerimiz başta olmak üzere tüm katılımcılara, konuklara, divana ve katkıda bulunanlara teşekkür ederek toplantıya son verdi.

Alınan tüm kararlar ve yaptırımların harfiyen uygulanacağını umarak toplantı yerinden ayrılan divan üyeleri, Şura’nın aldığı kararlar arasında bulunmasında yarar görülen bir hususu, iyi niyetli görüşme akışına müdahale etmemek düşüncesiyle gelecek yılın gündemine bırakmayı uygun gördüklerini belirttiler. O da şudur: Yörenin tüm köylerinin temsilcileri arasından oluşturulacak bir komite yönetiminde bir fon kurulması. Bu yolla düğün yapmak isteyen her ailenin ve ateşli silah kullanma yerine düğüne katılan dileyen kişilerin resmen bağışta bulunabileceği ve bağış miktarlarının açıklanacağı bir sistemin kurulması ve kurşun atma yarışı yerine bu sistem içinde yarışılması ve elde edilecek gelirlerin Abhazya’nın ihtiyaçlarına yönelik olarak kullanılmasının temini önerisiydi.

NOT: Kanunlara ve nizamlara uyulması her medeni insanın ve toplumun başta gelen görevidir. Tüm köylerimizin katılımı ve oybirliği ile alınan kararların eksiksiz uygulanacağından şüphe etmiyoruz.

Bu uygulama, atalarımızdan devir alınan kültür mirasımızın bize yüklediği çok önemli bir sorumluluktur. Kararlar tüm insanlarımıza ve ülkemize hayırlı olmasını diliyoruz.                                     

Divan Başkanlığı ve öncü 3 köy

TOPLANTININ KATILIMCI LİSTESİ

1- Kayalar Memduhiye Köyü: Cumhur Yılmaz, Fikri Erbay, Mesut Özmen

2- Reşitbey Köyü: Alaattin Toy, Kemal Canbolat, Mesut Toy, Murfez Tuna, Şaban Oral, Kurtuluş Akkaş

3- Balballı Köyü: Hicran Çoklar, Ersin Özpınar, Şafak Can, Erdoğan Gönül, Seyfi Özdemir, Yaşar Çetin

4- Acıelmalık (Abjoka) Köyü: Nihat Barut, Nail Bayır

5- Beynevit Köyü: Engin Hoş, Kemal Acar, Fevzi Ural, Recai Sabay

6- Bıçkı Köyü: Nurettin Ertuğrul, Kenan Çalışkan, Talih Kap, Aykut Özkurt

7- Bıçkıdere Köyü: İrfan Eker, Necmettin Çolak, Selahattin Ağırlar

8- Caferiye Köyü: Selami Sakin, İnan Günay

9- Çakallık Köyü: Nedim Posut, Kamil Çim, Coşkun Akozba, Alaattin Ozan

10- Çapyak Köyü: Necmettin Acar, Sabri Acar, Aydın Arslan

11- Çaybaşı Fuadiye: Cavit Bayraktar, Yakup Oral

12- Çaybaşı Fuadiye: Ergün Avcı

13- Cicbey Köyü: Muzaffer Cicu, Faruk Özçuluk, Yılmaz Özdemir

14- Çukurhan Köyü: Taner Azun, Kadir Metin, Turan Tunç

15- Darıyer Köyü: Hüsnü Arslan, Feti Ersin, Fikret Aksoy

16- Derbent Köyü: Kadir Hallaç, Hasan Honca, Sadi Hallaç                       

17- Dilaver Köyü: Bahri Yurdakul

18- Doğançay Köyü: Vechi Ömür

19- Efteniye Köyü: Beşir Özen, Hicran Ayaz, Vahdettin Batur, Birkan Yıldırım, Zuhal Güler, Ekrem Akbaş

20- Emirler Köyü: Temel Keskin, Necmi Şölen, Cemil Ermen

21- Gebeş Köyü: Lütfü Zımba, Orhan Gündüz, Aydın Zengin, Ergün Erdem

22- Guma Köyü: Fuat Özcan, Fettan Öz, Aydın Zorlu, Talat Özbay, Seyhan Argun, Kadir Tok

23- Halilbey Köyü: (Organizasyon Komitesine Köy Adına Yetki Verildi)

24- Harmantepe Köyü: Ferit Demirel, Cengiz Çubuk, Engin Çakar, Necmi Hızel,

25- İrfansaniye Köyü: Erkan Çoruhlu, Mecdi Cengiz

26- Kalayık Köyü: Ekrem Ergül, Oktay Tatarcan, Ruhi Bayrak, Feridun Mertdil

27- Karapınar Köyü: Yüksel Ulaş, Erdinç Eryılmaz

28- Kemaliye Köyü: Aykut Yüksel

29- Kepekli Köyü: Engin Özhan, İhsan Aykus, Fehmi Ercan                 

30- Kızılbayır Köyü: Eşref Özkan, Yaşar Özden, Fikri Dolat                  

31- Kurudil Köyü: Musa Aydın, Mashar Tuna, Necmi Tuna, Recep Atak                      

32- Kuzuluk Köyü: Kenan Akman, Asım Yanık, Recai Saran                     

33- Kobaşlar Köyü: Alper Kobaş                

34- Maksudiye Köyü: Zekeriya Obuz, Suat Tutuş, İbrahim Gez, Cihat Ersöz     

35- Melen Köyü (Esmahanım-Acelma): Hasan Özbelli, Şemsettin Doyar, Bayan Mete, Yusuf Turhan, Emrullah Kap, Fetullah Kap               

36- Nüfren Köyü: Erol Akar, Cihat Hötüş, Erol Akozba      

37- Nüfren Soğuksu Köyü: Hüsnü Suzan, Adnan Özdemir, Cumhur Akman

38- Ormanköy: Kani Demir, Ümit Dönmez, Cavit Tufan

39- Sarıyer Köyü: Cevat Toktaş, Yaşar Bulun, Alaattin İlhan, Metin Baygın                 

40- Sazköy: Nedim Cengiz, Beyhan Yılmaz, Haluk Cengiz, Gürkan Özbakır          

41- Soğuksu Köyü: Turan Seba, Halis Araş, Savaş Aşoğlu

42- Şükriye Köyü: Nevzat Palbağ, Rüştü Palbağ

43- Tegorek Köyü: Ramazan Ertaş, İlhan Azak, Cavit Aş, Nail Zeren

44- Yarca Köyü: Ferit Erdoğan, Necdet Koas, Hasan Ural, Enver Boran        

45- Yenikent: Fikri Arslan

46- Kafkas Dernekleri Federasyonu: (45 Dernek Adına ) Muhittin Ünal, Cumhur Bal

47- Kocaeli Kafkas Kültür Derneği: Sami Korkut, Hilal Atan                       

48- Sakarya Kafkas Kültür Derneği: Adil Öztop, Cihat Ersüz, Çetin Ayaz, Alper Kobaş, Ali Can

49- Düzce Kafkas Kültür Derneği: Bahri Yurdakul