|
Bugün 14 Ağustos;
Gürcistan'ın ordusuyla bundan 15 yıl önce Abhazya'yı işgal ederek savaşı
başlattığı tarih.
14 ay süren
Abhazya'nın direnişi işgal güçlerini zor durumda bırakmış ve işgalciler
geri çekilmek zorunda kalmışlardı. Direnişin bu yılki anma törenleri
oldukça görkemli geçti. Gençlerin oldukça yoğun olarak katıldığı törende
Devlet Başkanı Sergey Bagapş, başkent Sohum zafer meydanında toplanan
halka hitaben coşkulu bir konuşma yaptı. Başkan
konuşmasında gençlere seslenerek şunları söyledi:
"Bugün
bizim için üzücü olduğu kadar sevindirici de, çünkü ırkçı Gürcü
işgalcilerine karşı verilen haklı mücadelenin tarihi. Silahsız
insanları, çoluk, çocuk, kadın, yaşlı, her kim Abhazya'yı vatan olarak
saydıysa o insanları vahşice katleden düşmanlarımız,
tarihimizi de yok
etmek istediler, ama başarılı olamadılar. Küçüğüyle, kadınıyla,
yaşlısıyla
var olma mücadelesi verdi halkımız. Abhazıyla, Türküyle, Ermenisiyle, Rusuyla, Kuzeyli
kardeşleriyle diasporasıyla omuz omuza direndi işgalcilere. İşte
tüm bunları unutmayacağız hiç bir zaman. İşte şu anda bulunduğumuz yerde,
katillere karşı başlatılan mücadelenin ilk izlerini görüyorsunuz. Genç nesillerimize
artık her şeyi teslim edebiliriz. Yaşasın Bağımsız Abhazya"
14 Ağustos 1992'de
Abhazya yetkilileri Gürcistan ile federasyon kurmak için girişimlere
başlamışken, Gürcistan'ın Devlet Başkanı Eduard Şevardnadze, Gamsakhurdiya'yı devirmenin
hızıyla Abhazya parlamentosu sonuç kararını beklemeden
ordusunu işgale başlatmıştı.
Gürcistan'ın o
tarihte düzenli ordusu olmadığı için işgal ordusu, devlet başkanın
emriyle cezaevlerinde bulunan hırsızlık, adam öldürme gibi ağır
suçlardan yargılanıp cezaevlerine konulmuş kişilerden oluşturulmuş ve Abhazlar'a
karşı savaşa katılmaları durumunda suçlarının af olacağı garantisiyle
suçlulardan kurulan orduyla Abhazya'da, işgal ve yağmanın
yanında sivil insanlar da vahşice katledilmeye başlanmıştı.
İşgalin
ilk
günlerinde halk henüz ne olduğunu anlamaya çalışırken, suç örgüt
üyelerinden oluşan Gürcistan devlet ordusu sivil insanlardan
onlarcasını katletmeye başlamışlardı bile. Labra, Tamish, Adzubje, Ochamchira'nın köylerindeki evler,
içinde bulunan ev sahipleri ile birlikte
yakılmaya başlanmıştı bile. 18 Ağustos'ta başkent Sohum, 19
Ağustos'ta
ise Gagra'ya kadar işgal tamamlanmıştı. Bu duruma Abhazların Kuzey Kafkasya'daki
kardeşleri ilk olarak yardıma koşmuşlar, Kafkas dağlarını aşarak
mücadeleye omuz vermişlerdi. Aynı zamanda Türkiyeli, Suriyeli, Ürdünlü, Rusyalılar ve
diğer tüm duyarlı olan insanlar gönüllü olarak yardım etmek için Abhazya'ya
akın etmeye başlamışlardı. .
Yardıma gelen bu
insanlarla birlikte gruplar oluşturulup dağa çekilen Abhazya
halkı,
mobile olarak 1992'nin ekim ayında Gagra'yı işgalcilerden kurtarıp ilk
zaferini kazanmıştı. Daha sonradan da gönüllülerden oluşan kişilerden
ordu kurularak, Gürcü yağmacılarına, katil sürülerine karşı üst
üste yapılan saldırılarla başarılarına başarı katarak 1993 Ekiminde Abhazya tamamen
işgalcilerden kurtarıldı.
Bu savaşın başlangıcında
bile yüzlerce köy yakılmış, on binlerce insan öldürülmüş, yüz binlerce
insan mülteci konumuna düşmüştü. İşgalde Abhazya Abhazlardan, Ermenilerden,
Ruslardan, Estonyalilardan, Elenlerden temizlenmisti Gürcü hükümetine
göre.
Gürcistan ordusu
yağmalamaya devam ederken otel, motel, pansiyon, fabrika gibi ekonomik
değeri yüksek olan binaların haricinde, kültür değeri yüksek olan
müzeleri ve kiliseleri de soyup soğana çevirmişlerdi.
Savaşın ilk
temelleri ise aslında Ocak 1992'de Gürcistan'ın
başkenti Tiflis'te atılmıştı. Zamanın Devlet Başkanı Zviad Gamsahurdiya'yı devirmek
için
oluşturulan isyancı liderlerinden, ulusal ordu adı altında kurulan
grubun lideri Tengiz Kitovani ve daha sonra da ona katılacak olan "Mikhetrioni"
(At binicileri) grubu lideri Caba Yuselyani'nin Gamsakhurdiya'yı
devirmesinden sonra, devlet başkanlığına Eduard Shevardnadze
getirilmişti. 21 Şubat 1992'de Gürcistan Güvenlik Konseyi Sovyetler
Birliği anayasasını iptal ederek 1921 anayasasına dönme kararı alıyordu.
Bu anayasaya göre, Abhazya'nın statüsü kalmayacaktı. Durum böyle olunca
Abhazya parlamentosu 1925 anayasasına dönmek isteyerek bağımsız bir
cumhuriyet olacaktı
14 Ağustos 1992'de Tengiz
Kitovani komutasındaki askeri birlik İngur nehrini geçerek Abhazya'ya
girdiğinde, gerekçe olarak Gamsahurdiya yanlılarının tutuklanması sebep
gösterilmişti. Hemen Abhazya işgal edilmiş, Gagra'ya denizden çıkartma
yaparak Gürcistan Abhazya'da işgalini tamamlamıştı. Abhazlar sadece
Gudauta'da sıkışık olarak bırakılmıştı Savunma komitesi kuran
Abhazyalılar, hemen Abhazya Yüksek Sovyet Başkanlığı görevini yürüten
Vladislav Ardzınba'yı göreve çağırarak işgale karşı direnişe başladılar.
O yıllarda Abhaz nüfusu kendi anavatanlarında %20 civarında
bırakılmıştı. Birçok milletin yaşadığı topraklardan Yunanlısı, Türkü, Ermenisi
Gürcistan'ın politikası ile evlerinden zorla çıkarılarak mülteci konumuna
sokulmuştu. Konfederasyon Gürcistan'a karşı savaş ilan ederek, kendi
ordusunu kurup Abhazya'ya gönderdi. O tarihlerde pek tanınmayan Şamil
Basayev komutasında bin kadar gönüllü ile Gagra operasyonu
yapıldı ve bölge Gürcü yağmacılardan kurtarıldı.
Gürcistan'ın havadan
saldırısında kullandığı askeri uçak Çeçen gönüllüler tarafından roketle
vurulmuştu. 27 Eylül 1992 günü başkent Sohum yeniden Abhazya'nın
gerçek sahiplerinin eline geçmiş, bir hafta sonra da tüm Abhazya
işgalcilerden
kurtarılmıştı.
Nurettin ŞAFAK / Nart Dergisi SOHUM
|