|
KAHRAMANMARAŞ KAFKAS KÜLTÜR DERNEĞİ
24 ŞUBAT 2008 TARİHİNDE YAPILAN
2.XABZE TOPLANTISINDA ALINAN KARARLAR
NİŞAN ile ilgili alınan kararlar
Katılan delegelerin oy birliği ile kabul ettikleri karara
göre nişan Adıge Xabze'sinin bir uygulaması değildir. Bu
nedenle toplumda sadeliğe dikkat edilmesi kuralına uygun
olarak çok zorunlu olmadıkça nişan törenine gerek yoktur.
NİKAH MERASİMİ ile ilgili alınan kararlar
1) Nikah konusunda devletin kabul ettiği sisteme kesinlikle
uyulacaktır.
2) Resmi nikah kıyılmadan dini nikah asla kıyılmayacaktır.
Resmi ve dini nikah
merasimlerinin mümkün olduğu kadar düğüne yakın bir zamanda
yapılması tavsiye edilmektedir.
3) Sadece dini nikahla hiçbir şekilde kız ve erkek
evlendirilmeyecektir.
4) Nikahlarda başlık bedeli anlamına gelebilecek herhangi
bir nam altında hiçbir bedel ödenmeyecektir.
5) Nikaha gidilirken bayanlar gönderilmeyecek ve 100 km’yi
geçen mesafelerde misafirlere yemek verilecek, daha kısa
mesafelerde ise nikah öncesi
taraflar, yemek saatini gözeterek, yemek verilip verilmemesi
tarafların mutabakatına bırakılmıştır.
6) Nikaha giden grup beraberinde , bir cumhuriyet altını ,
tatlı, çerez ve meşrubat götürecektir. Sadece gelin kıza,
bir kol saati, bir yüzük, bir takım elbise, çanta ve
ayakkabı götürülebilir.
7) Miktarı pazarlık konusu yapılmamak şartıyla takılar,
gelin geldikten sonra düğün evinde takılacaktır. Nikaha
giderken yada daha sonra ziyaret amaçlı gidilirken, dürü ve
takılar, kesinlikle götürülmeyecektir.
8) Karşılıklı olarak gönderilen “dürü”, “bohça” uygulamaları
abartılmakta ve israfa dönüşmektedir. Bu yüzden bu uygulama
kaldırılacaktır. Sadece gelin ve damat için hazırlanabilir.
9) Nikaha gitme konusunda gösterişe yönelen ekonomik olmayan
aşırıya kaçan hiçbir davranış sergilenmeyecektir. Nikaha
gidecek olan heyet düğün öncesi yapılan wunafe de kişi ve
sayısal olarak kararlaştırılacak bu da hiçbir şekilde kişi
adedi olarak 10 kişiyi geçmeyecek, vasıta olarak da 1
minibüsü geçmeyecektir. Ayrıca nikaha gidilirken bayanlar
götürülmeyecektir.
10) Nikaha gelen erkek tarafındakilere, şaka mahiyetinde de
olsa, yapılan aşırı eziyetler ve para alınması uygulamaları
önlenecektir.
ALKOL ile ilgili alınan kararlar
1) Düğün sahibi tarafından hiçbir şekilde düğün
katılımcılarına yemekli veya yemeksiz olarak düğün
mahallinde alkol ikram edilmeyecektir.
2) Gerekirse düğünde alkolün ikram edilmeyeceği düğün
davetiyelerine yazılacaktır.
3) Alkol alımıyla ilgili olarak alkol başlığı altında
yazılmış olan kurallar aynen benimsenmiştir. Dolayısıyla bu
kurallara da uyulmasına oybirliği ile karar verilmiştir.
SİLAH kullanımı ile ilgili alınan kararlar
1) Düğünlerde, piknikte veya başka bir şekilde düzenlenen
eğlencelerde silah kullanmak, silah sıkmak ve toplum
içerisinde silahı göstermek oybirliği ile yasak edilmiştir.
2) Düğün thamadeleri tarafından düğünün başlangıcında
topluma silahın kullanılmayacağı, silah sıkılmayacağı açık
ve net olarak ilan edilecektir. Bu duyuruya rağmen silah
kullanan olursa silahı kullanan kişi düğün mahallini terk
etmesi için ikaz edilecektir.
3) Silah atılmamasını temin için düğün veya toplantı
sahiplerince gönderilecek davetiyelerde “silah atılmayacağı”
bir not olarak yazılacaktır. Ayrıca düğün veya toplantıların
yapılacağı köylerde “köyümüzde düğünlerde silah atılmaması
kararı uygulanmaktadır” şeklinde afişler görünür şekilde
asılacaktır.
4) Şayet duyuruya rağmen silah kullanma olayı birden fazla
kişi tarafından uygulanacak olursa düğün thamadeleri
gördükleri lüzum üzerine düğünü durdurabilecekler veya ısrar
halinde düğünü iptal edebileceklerdir.
5) Toplumsal hayatta silah kullanımının getirdiği facia ve
zararlar devlet tarafından açıkça her gün yayınlamakta ve
takip edilmektedir. Bu nedenle silah kullanımının
yasaklanması konusunda yalnız düğün thamadeleri olarak
kalmadan köy muhtarları, köy ihtiyar heyetleri ve seçilmesi
durumunda bölge thamade heyeti nezaret edecektir.
DÜĞÜNLER (CEGU) ile ilgili alınan kararlar
1- Düğün ister şehirde isterse köyde yapılsın düğünün
yapılmasıyla ilgili xabzemizin belirlediği kurallar
kesinlikle uygulanacaktır.
2- Bu kuralların uygulanması için düğün sahipleriyle
görevlendirilecek olan düğün thamadeleri birlikte sorumlu
olarak görev alacaklar ve düğünün yapılış şeklini xabzeye
uygun olarak yapılıp yapılmadığını düğün boyunca
gözetleyeceklerdir.
3- Düğünlerde düzenin sağlanması için düğün ister salonda
ister köyde yapılsın düğünden önce görevli thamadelerin
iştirakiyle yapılan toplantıda (wunafe) düğün thamadesi ve
iki yardımcısı belirlenerek topluma ilan edilecektir.
4- Düğünlerimizde bu düğün thamade ve yardımcılarının
yanında mümkün olduğu kadar thamadelerimiz ve büyüklerimiz (naxıj)
katılarak duruş, oynama şekli, oyun sırası vs. bakımından
gençlere örnek teşkil edeceklerdir. Bu kural aksatılmadan
uygulanacaktır.
5- Düğünlerimizde xabzemizde temel özelliği olan gösterişten
uzak olma kuralına uyularak yemek verme, düğüne iştirak
sayısı gibi konularda düğün sahiplerinin ekonomik güçlerini
sarsacak şekilde aşırıya gidilmeyecektir. Gösterişe asla
izin verilmeyecektir. Bu anlamda gelin getirme heyeti bir
taksi ve bir otobüsle sınırlandırılacaktır. Nısaşe grubunun
sayısı, gidilen yere nısaşe thamade olarak seçilen kişi ve
yardımcıları kanalıyla bildirilecektir. Bunun dışında
katılanlar olursa bu resmi heyetten sayılmayacaktır.
6- Düğün sahibi olan aile yapılan wunafede kararlaştırılan
tarz ve şekilde düğünün başlangıç tarihini ve haber
verilecek kişi ve kimselere tespit edildiği tarzda
bildirecektir.
7- Düğün hazırlıkları esnasında yardım mahiyetinde olmak
üzere toplanan kişilerin para verme durumları söz konusu
olursa bunun gizli yapılmasına ve herkesin düğün sahiplerine
karşı duyduğu sorumluluk çerçevesinde yardımını yapmasına
karar verilmiştir.
8- Takı takma olayında tamamen evlenen çiftlere yardım
amaçlı olarak hareket edilmesi ve her türlü gösterişten
kaçınılması gerektiğine oybirliği ile karar verilmiştir.
9- Çeşitli yörelerde dürü veya bohça olarak adlandırılan ve
ekonomik açıdan hiçbir değeri ve faydası olmayan uygulamaya
son verilmesi oybirliği ile kararlaştırılmıştır.
10- Kız almaya gidenlere yapılan aşırı eziyetler, rencide
edici davranışlar ve zorla para alınması uygulamaları
önlenecektir.
11-
Köy genci hakkı (C’alehak) 2 haluğane, 1 peynir, 1 kaynamış
tavuk, kola ve çerez konarak hazırlanacaktır.
CENAZE ile ilgili alınan kararlar
1) Cenaze uygulamasında toplumun dikkat ve dayanışma
içerisinde olması kabul edilmiştir. Cenazelere katılmaya
özen gösterilecektir.
2) Cenaze haberinin verilmesi mümkünse yakın mesafelere
haberci göndermek suretiyle, şehirlerde ise fax ve
telefonlarla yapılacaktır.
3) Cenazenin kaldırılması ve gömülmesi merasiminde ve daha
sonraki üç günlük yas döneminde cenaze sahipleri maddi ve
manevi olarak yalnız bırakılmayacaktır.
4) Ancak burada da yapılan yardımların gösterişe meydan
vermemesi ve aşırıya kaçılmaması için mümkün olduğu kadar
gizli yapılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.
5) Yukarıda da belirttiğimiz gibi şehirlerde mezar çıkışında
cenaze sahipleri bir sıra halinde dikilmek suretiyle yer
alması cenazeye katılan toplumun bir sıra teşkil ederek önce
bir dua daha sonra da görevlendirilen bir thamadenin toplum
adına baş sağlığı dilemesi ile sona erecektir.
6) Cenazenin cami avlusunda bekleme sürecinde veya daha
sonraki aşamalarda cenaze yakınları ile cenazeye katılan
kişilerin kucaklaşması xabze kurallarımızda olmadığı gibi
sağlık açısından da büyük tehlike teşkil ettiğinden sarılıp
öpüşme geleneğinin uygulanmamasına oybirliği ile karar
verilmiştir.
7) Bireysel olarak söz konusu yerlerde baş sağlığı dileyecek
olan kişinin xabze kuralları gereği ölünün kimliğine göre
sağ elini göğüs noktasına kadar kaldırarak veya esas duruşta
bekleyerek cenaze sahiplerine baş sağlığı dilemesinin uygun
olacağı kararlaştırılmıştır.
8) Cenaze merasimi esnasında mezarlıklarda şu veya bu
şekilde yemek dağıtımının yapılmaması uygun bulunmuştur.
Bunun yerine daha sonra uygun bir zamanda cenaze için yemek
verilebilir.
9) Cenaze sahipleri taziyeleri kabul işiyle uğraşmalı, haber
verme işini komşu ve dostları yapmalıdır. Cenazenin
bildirilmesi esnasında çok dikkatli olunmalı yer ve zamanı
eksiksiz bildirilmelidir.
10) Taziyelerin bildirilmesi esnasında ise şunlara dikkat
edilecek hususlar;
- Başsağlığı dileyen ekibin başındaki thamade, cenaze
sahibinin yanına geçer, bir süre oturur. Sonra oradan
kalkar. Şayet cenazeye katılmayıp sadece başsağlığı
dilenecekse bir adım öne çıkar, oturmaz, başsağlığı
dileyerek ayrılırlar.
- Kucaklaşma, el sıkışma olmamalı
- Dönüşler soldan olmalı
- Büyükler başsağlığı diledikten sonra, aynı mekanda
münferit olarak başsağlığı dilememeli
- 3 gün evinde beklenilmeli
TEMENNİ KARARLARI
1- Silah kullanımı ile ilgili kararlara uymayan, uymamakta
direnen düğün sahiplerinin kınanması kararlaştırılmıştır.
2- Gelin hazırlamaya gidilirken kız tarafından bir bayan,
erkek tarafından bir bayan olmak suretiyle kuaför salonunda
gelinlik kıza iki bayan eşlik edecektir, sadece bu iki bayan
başı yapılacaktır. Bu hazırlıklar zamanında yapılmalı ve
gelin almaya gelen misafirler bekletilmemelidir.
3- Gelin kıyafetlerinde Çerkes motiflerinin de kullanımı ve
yaygınlaştırılması tavsiye olunmaktadır.
4-Cenazelerde zengin fakir ayrımı yapılmaması ve bu konuda
toplumsal duyarlılık gösterilmesi
5-Definden sonra cenaze sahiplerinin cemaati “serbest”
bırakması uygulamasının yanlış olduğunun hatırlatılması,
6-Definden sonra cemaatin topluca cenaze evine gelerek dua
edildikten sonra dağılınması hususunun cemaate
hatırlatılması tavsiye edilmiştir.
7- Dernek başkanları üye sayısını arttırmak için çalışmalı,
8-Gelecek yıl yapılacak Xabze toplantısına katılımın daha
fazla olması için özel gayret sarf edilmeli.
|