|
Geçtiğimiz
günlerde Adıge Dili Bölümü mezunlarından oluşan bir grubun
öncüğünde Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi Sosyal
Bilimler ve Araştırma Enstitüsü'nde 14 Mart’ta kutlanan
Adıge Dili Günü’nün resmi kutlama günleri arasına alınmasına
yönelik bir toplantı gerçekleştirildi.
Toplantıya
Kabardey-Balkar halk yazarı ‘Utıj Boris, Kabardey-Balkar
Devlet Üniversitesi Dekanı, Filoloji Enstitüsü Adıge Dili
Kürsüsü Başkanı profesör Taw Hazeş, Adıge Psalhe Gazetesi
Baş Redaktörü, Kabardey-Balkar Adıge Xase Başkanı Haf’ıts’e
Muhammed, Bilim ve Araştırma Enstitüsü bilim adamları;
filoloji bilimleri doktoru Bak’uw Hancerıy, Ghut Adam, Biş’o
Boris, Kabardey-Balkar Eğitim ve Bilim Bakanlığı Daire
Başkanı Bale Lyudmile, Kabardey-Balkar’ın saygın eğitimcisi
Bekhan Basiret gibi isimler katıldılar.
Toplantıyı açan
‘Utıj Boris katılımcılara toplantıda ele alacakları konular
hakkında bilgi verdi. İlk olarak, Adıge Dili Günü için
cumhuriyette yasal bir düzenleme yapılması gerektiğini
belirtti. Bu toplantının da bu düşünceyi pekiştirecek bir
toplantı olması gerektiğini ifade ederek, “Adıge Dili
Günü’nün resmiyet kazanması ve devletin bu konuya eğilmesi
için bu konudaki görüşümüzü içeren Adıgece yazılmış bir
yazının Kabardey-Balkar Cumhuriyeti hükümetine gönderilmesi
gerekiyor. Yazı dilimizin günü, sağlam temeller üzerine
oturtulursa dilin geliştirilmesi ve korunmasına yönelik
günümüzde endişe duyduğumuz bir çok sorun çözüme kavuşmuş
olur.” dedi.
‘Utıj Boris
ayrıca, birkaç yıldır Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nde
düzenlenen ‘Dilim, Canım, Dünyam’ adlı etkinliğin anadilin
geliştirilmesinde büyük önemi olduğunu belirtti. Bu
etkinliği önümüzdeki büyük çalışmanın bir parçası kabul
ederek, beraberinde dilin gelişmesinde mevcut olan
sorunların tespit edildiği ve çözüm yollarını hakkında
bilgilendirmelerin yapıldığı, cumhuriyet geneli ve bölgeler
arası konferanslar düzenlenmesi gerektiğini söyledi.
Taw Hazeş
anadilimiz için böyle özel bir gün olması gerektiğini ve
onun şüphesiz ulusumuzun yarını için faydalı olacak bir gün
olduğunu söyleyerek, “Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi
Filoloji Enstitüsü bu alanda elinden geleni yapıyor.
Sözgelimi, bu konu üzerine öğrencilerle ayrı bir konferans
düzenleyeceğim. Adıge Dili için benzeri bilimsel toplantılar
düzenlemek gerekli. Toplantıları belirli başlıklarla, tek
bir isim ile her yıl sürdürmenin gerekli olduğunu
düşünüyorum.” dedi. Taw Hazeş, çalışmaya bilim adamlarının
yanında, öğretmenler ve öğrencilerinde katılmalarının
gerekli olduğunu belirti. ‘Zekiler ve Dahiler’ isimli geçen
yıl üniversitede düzenlenen yarışmalar gibilerinin daha
çokça yapılması gerektiğini kabul etti. Bunun gibi dil ve
edebiyat alanında maharetli gençlerle daha fazla çalışmak ve
onlara özen gösterilmesi gerekliliği üzerinde durdu.
Adıge Dili gününün
belirlenmesi gündeme geldiğinde, Adıgeler’in daha çok
yaşadığı üç cumhuriyetinde onun için ortak bir gün
belirlemelerinin daha iyi olduğunu söyleyen Bak’uw Xhancerıy,
“Bırsey Wumar’ın Adıgece sözlüğünü edebiyatımızın başlangıcı
olarak kabul edersek, onun doğum günü olan 14 Mart’ı ulusal
dilimizin günü olarak üç cumhuriyetin de kabul etmesi
gerekmektedir. Buda Adıge cumhuriyetlerini birbirlerine daha
çok yaklaşmalarını sağlayacak konulardan biridir.” dedi.
Haf’ıts’e
Muhammed, “2003 yılında Dünya Çerkes Birliği Adıge Dili
Gününe dair özel bir karar alarak 14 Mart’ı Adıge Dili Günü
kabul etti. Adıge Dili Günü’nün üç cumhuriyetimizde
kutlanmasına yönelik şunları söyleyebiliriz; Adıgey
Cumhuriyeti’nde 2000 yılında buna yönelik bir karar alındı.
5 yıl sonra aynı karara Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti de imza
attı.
Anadilin
geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ulusal açıdan sahip olduğu
önemin bilinciyle, cumhuriyetimizde bu konuda gereken adımı
atacaktır. 20 Mart’ta Kabardey-Balkar Cumhuriyeti
Parlamentosu ve Hükümeti’nin ortak toplantısında bu konu
gündeme getirilecek. Buna yönelik daha önce Başkan Khanokhue
Arsen’e bir yazı göndermiştik. Kendisi bu girişimimizi
olumlu karşıladı ve buna yönelik özel bir karar alınacağı
konusunda bize güvence verdi. Devlet Başkanına yazdığımız
yazıda aynı şekilde ayrı bir gün daha görülüyor. Oda 1
Ağustostur. Bu gün Adıge ulusunun tek yürek olacağı gündür.
Yazıda da belirttiğimiz üzere, buna konuda da bir karar
alınmasını ümit ediyoruz. ‘Dilim, canım, dünyam’
yarışmasından söz edecek olursak, ona Adıgelerin yaşadığı
cumhuriyetlerden başka uluslarında katılarak genişlemesi
memnun edicidir.
20 Mart’ta
yapılacak toplantıda 2009 yılının cumhuriyette ‘Adıge Dili
Yılı’ olarak kabul edilmesi konusunu gündeme getirmeyi
düşünüyorum. Ona kaynak olarak ulusa yararlı bir çok çalışma
gerçekleşecek. Mesela Adıgece eğitime katkı sağlayanlara
yönelik kitaplar, anadilin güzelliği ve tekniği üzerine
kurgulanmış derlemeler, Adıge kültürünün gençlere okutulması
için ayrılacak tahsisat ve başka yayınlar.” dedi.
2009 yılının Adıge
Dili yanında Rusya Federasyonunda yaşayan ulusların
dillerinin yılı kabul edilmesi üzerine konuşan Ghut Adam, bu
konuda Devlet Dumasında yer alan millet vekillerimiz ve RF
Devlet Başkanlığı bünyesindeki halk konseyindeki
temsilcilerimizin faydalı olabileceklerini söyledi.
Biş’o Boris Adıge
Dili Günü’nin cumhuriyetlerimizin yazı dillerinin
bütünleştireceği ve Adıge dilinin değerini arttırmaya
yönelik bir konuşma yaptı. Kabardey-Balkar hükümeti nezdinde
bu konularda çalışma yapacak ayrı bir komisyon oluşturması
gerektiğini söyleyen bilim adamı, “Adıge Dilinin durumu ve
onu iyileştirmeye yönelik her yıl cumhuriyet bilim
konferansı, 3 yılda bir bölgeler arası toplantı yapılması
yararlı olur. Bunun gibi Adıgece eğitime büyük katkı
sağlayan lider bilim adamlarımıza yönelik bir etkinliğin
yapılması gerektiğini düşünüyorum. Sözgelimi, Khumaxue
Muhadin Temmuz ayında 80 yaşına girecek, bu dev ulusal
şahsiyetin ona yakışır bir şekilde onurlandırılması
gerekliliği aşikardır.
Toplantıya
katılanlar gündeme aldıkları bütün konular üzerine
görüşerek, bu konulara bağlı farklı kararlar alıp toplantı
noktaladılar.
|