|
 Adıge
ulusunu ilgilendiren her konuda tavizsiz bir dâvâ adamı olan
sayın Meşfeş’üı Necdet Hatam ile yaptığımız söyleşide
Adıgeler’in temel sorunları karşısındaki politik duruş ve
çözüm önerilerinin Adıgey Cumhuriyeti devlet politikaları
ile örtüşür bir şekilde gündem bulup; yürütülmesinin
gerekliliği ve bu anlamda büyük önemi olan Adıge Makh
haberlerinin ve Türkçe çevirilerinin diasporada okunması
yanında farklı bazı konulara da değindik.
Yemt’ılh Nurbiy:
Sayın Hatam, bir kaç aydır resmi yayın organımız olan
Adıge Makh Gazetesi haberlerinin Adıgece ve Türkçe olarak
binlerce Adıge insanına ulaştığının buna da sizin yaptığınız
katkı ve öncülüğün bilincindeyiz. Bu nasıl gündeme geldi? Bu
çeviri işi nasıl başladı?
Necdet Hatam:
Ben ve arkadaşlarımı bu konuda eyleme geçmeye zorlayan
olgu, Adıge ulusal bilincine sahip kimseleri dur durak
bilmeden ulusu adına bir şeyler üretmeye sevk eden
düşüncedir. Şahsen yıllarca uğraş verdiğim , bugünde aktif
faaliyetlerde bulunduğum dernekler, DÇB üyeliğim, dönüşçüler
vakfı kurucularından ve yöneticisi olmam Adıge şiir
literatürüne olan derûni sevgim gibi bütün konuların temeli;
düşüncelerimi oluşturan yüksek Adıgelik bilincidir.
Diasporayı yeniden
anavatanıyla buluşturup ulusça hep beraber çoğalıp geleceğe
yürümek vazgeçilmez ve taviz verilemez en yüksek
idealimizdir.
Yemt’ılh Nurbiy:
Anavatanına dönüş niyetinde olanların ulusal tarihlerini
bilmesi gerekmiyor mu?
Necdet Hatam:
Sayısı milyonlarla ifade edilen anavatanları dışında
yaşayan Adıgeler bugün sahip olmadıkları gelecekte de asla
sahip olamayacakları ulusal kurum ve özgürlüklere,
anavatanda yaşayıp sayısı sadece 100 bin olan Adıgeler’in
sahip olduğunu bilirlerse, anavatan Adıgelerinin ulusal
kazanımlarından haberdar olurlarsa bu durum diaspora
Adıgelerinin anavatana duyacakları ilgide ve dönüş
düşüncelerinde etkili olmaz mı? Bir diaspora Adıgesi
anavatanında bir mevkiye gelmiş kendisi ile aynı aile adını
taşıyan akrabasını gazete haberinde görürse anavatana dönüş
konusunda motive edilmiş olmaz mı? Bu düşüncelerle
elimizdeki imkanları bir araya getirdiğimizde Adıge Makh
haberleri ve çevirileri Türkiye de ve Türkiye dışında
yaşayıp Türkçe konuşan Adıgelere ulaşır hale geldi. Dünyanın
pek çok ülkesine dağılmış soydaşlarımız Adıgey Cumhuriyeti yöneticilerinden, sporcularından eğitim ve bilim
adamlarından, tarımsal üretimin bel kemiği çiftçilerimizden,
Adıgey de barış ve kardeşlik uğruna çaba harcayanlardan
haberdar olmaya başladı. Görsel olarak ta bütün bunları
gazete resimlerinden tanır ve bilir oldu.
Yemt’ılh Nurbiy:
Çeviri işine başlamada bir zorlukla karşılaştınız mı ?
Necdet Hatam:
Bu işin sağlıklı başlaması ve amaçlanan doğrultuda
fayda vermesi için öncelikle Adıge Makh Gazetesi internet
sitesinin işlevsel bir şekilde çalışması ve güncellenmesi
gerekiyordu. Gazete çalışanları işin gereğini fazlası ile
yaptı ve yapıyor. Adıge Makh gazetesinde yer alan
haberlerden diasporanın ilgisini daha çok çekeceği düşünülen
haberler internet ortamına ilgili resimlerle beraber
aktarılıyor. Ancak herkesinde malumu olduğu üzere Adıgece
bilmeyen pek çok soydaşımız Türkçe konuşuyor. Bu sebeple
Adıge Makh haberlerinin Türkçe’ye çevrilmesinin büyük
faydası olacağından gayet emin olarak çeviri işini
üstesinden gelebileceğine güvendiğim gençlerden rica ettim.
Ulusal hassasiyet ve düşüncelerimizin örtüşmesinden
kaynaklansa gerek, gençler bana ricamı tekrarlatmadan
tamamen gönüllü olarak işin gereğini yaptılar.
Yemt’ılh Nurbiy:
Adıge Makh’da yer alan haberlerin Türkçe çevirilerinin
kaç kişi ye ulaştığını tahmin ediyorsunuz?
Necdet Hatam: Çeviriler
öncelikle
www.circassiancanada.com sitesinde yer almaya başladı.
Bu sitenin yükünü Sayın Sixhu Kuban ve arkadaşları
üstleniyor. Bu siteye anavatana dönmüş olan Yedic Batıray,
Çetewo İbrahim, Begh Mahmut, Çetewo Nadir ve ben yardımcı
olmaya çalışıyoruz. Sitenin günlük 7 bin civarında izleyici
kitlesi var. Çeviriler ayrıca
www.kafkasfederasyonu.org,
www.nartlar.com ve Kayseri derneği sitelerinde de yayınlanıyor.
Haber çevirileri bir günde toplam 10 bin kadar izleyiciye
ulaşıyor.
Yemt’ılh Nurbiy:
Bu çevirilerden ulusal anlamda ne gibi kazanım ve sonuçlar
bekliyorsunuz?
Necdet Hatam:
Çeviri işinin başlamasına temel teşkil eden
düşüncelerimi yukarıda arz etmiştim.Bundan başka Adıge
Makh’ın insanlara anladıkları ve kullandıkları dilde
ulaşması biz Adıgelere ve Adıgey e bunun dışında da Rusya
Federasyonuna olumlu sonuçlar getirecektir. Biz yapılan işin
derin ve önemli bir anlamı olduğunu düşünüyoruz. Bugün Rusya
Federasyonu zayıflar da, dağılırsa bundan hoşnut olacak
global güçlerin varlığını biliyoruz. Bu güçlerin Rusya
Federasyonu'nda daima bir kaos ortamı oluşması için bıkmadan
gayret ettikleri de âşikârdır.
Bu global güçlerin
uzantıları mütemadiyen Adıgey ve Kafkasya’dan haberleri
Türkçe olarak kamuoyuna sunuyorlar, ancak bu haberler
çoğunlukla Adıgey de halklar arasında uyum ve barış olmadığı
hatta bugünden yarına etnik kökene dayalı bir iç kaosun ve
çatışmanın çıkacağı şeklinde kurgulanıyor. Bu tür haberler
diasporadaki soydaşlarımızı olumsuz biçimde etkiliyor, bunun
sonucu anavatana ilgi ve özlem duyan insanların sayısında
azalma oluyor. Rusya Federasyonunun uyguladığı politikalar
çarpıtılıp dezenformasyon yapılıyor.
Yemt’ılh Nurbiy:
Yani anavatandan haberlerin diasporaya ulaşmasının bir
anlamı ve önemi var öyle mi ?
Necdet Hatam:
Anavatandaki olumsuzluklardan öte insanlara umut
aşılayan, onlara ulusal varoluş anlamında güven veren ve
halklar arasındaki karşılıklı anlayışı pekiştiren
uygulamaların, soydaşlarımızın yanında Türkçe bilen herkese
de ulaşması R.F.nin onların nezdindeki itibarını artıracak,
uygulanmakta olan R.F politikaları üzerinde onları
düşündürecek, hatta halklar arası eşitlikçi bir düzen için
uğraş verenler için yeni düşüncelerin temelini
oluşturacaktır. Rusya’nın federatif yapısı daha da pekişip
bu çerçevede demokrasi daha da kök salarsa bu durum R.F
düşmanlarının yıkıcı çabalarını da temelsiz kılıp onların
etkisini en aza indirecektir.
Yemt’ılh Nurbiy:
Sizinle tanıştığım günden beri daima ulusumuzun daha
yoğun iletişim içinde olmasının ulusal anlamda öneminin ve
gerekliliğinin vurgusunu yapıyorsunuz.Öncülük ettiğiniz bu
çeviri işi bu anlamda da olumlu ve faydalı sonuçlar veriyor
mu?
Necdet Hatam:
Vermez olur mu! Bugün karşılaştığımız ulusal sorunların
ve bunların çözümünü zorlaştıran en temel olgunun kökeninde
anavatanda yaşayan Adıge nüfusunun azlığı ve ulusumuzun çok
büyük bir kısmının anavatanları dışında dünyaya dağılmış
olmalarının yattığı herkesçe bilinen bir vakıadır.Açıkça
söylemek gerekir ki nüfusumuzun büyük bir kısmının
vatanlarının dışında yaşıyor olmasının sebebi; Rus-Kafkas
savaşları sırasında uluslaşma sürecini tamamlayamamış
olmamızdır. Bundan dolayı çözümlememiz gereken en öncelikli
ulusal konu; farklı ülkelerde yaşayan, tutum ve
düşüncelerinde birlik ve beraberlik gösteren bir ulus
olabilmeyi gerçekleştirmektir.Diasporayı anavatana getirecek
anavatandaki Adıgeleri daha da güçlendirecek düşünce budur.
Yemt’ılh Nurbiy:
Dağınık bir ulusun sorunlarını çözmek daha mı zor ?
Necdet Hatam:
Geçtiğimiz yüzyılda insan topluluklarının ulus
olabilmesi için sınırları tayin edilmiş bir ülkede beraber
yaşıyor olmaları gerekiyordu. Aynı ülkede yaşamayanların bir
araya gelmeleri, görüşmeleri, ortak çalışma yapmaları ve
toplumların ulus olabilmeleri mümkün değildi. Duygusal
olarak birbirlerine yakın olsalar da bir araya gelmezlerse
duygusal ve düşünsel anlamda birbirlerinden
uzaklaşıyorlardı.Tasa ve kıvançta ortak tavır takınmalarını
sağlayan etken; sınırları belli bir coğrafik bölgede ve
ortak bir yönetim altında yaşıyor olmaları idi.
Bütün ulus olarak
anlamamız gereken şey mevcut bütün iletişim imkanlarından en
iyi şekilde faydalanmak zorunda olduğumuzdur. Darmadağın
olmuş bir halk bu gerçekleştirilirse güçlü bir ulus olma
imkanına sahip olacaktır. İnternet ortamının kullanılması
bunu gerçekleştirmede ilk adımdır. Bundan dolayı
diasporadaki insanlarımızın kendi imkanları ile kurdukları
siteleri yeterli görmeyip, cumhuriyetimizin beş dilde yani
Adıge, Türk, Rus, Arap, ve İngiliz dillerinde siteler
hazırlamasının tam zamanı olduğunu düşünüyorum. Ardından 24
saat aralıksız yayın yapacak ve bütün dünyada dinlenebilecek
ulusal radyo kurulmalıdır.
Yemt’ılh Nurbiy:
Devlet imkanları ve bireysel katkılar beraber mi
kullanılsın?
Necdet Hatam:
Devlet desteğiyle kişisel katkıların beraberce kullanılıp
umutlarımızı adeta yakın gelecekte görünür kılacak olan uydu
üzerinden yapılacak TV yayınıdır. Ulusumuz daha çok iletişim
ile birbirinden haberdar hale gelirse kederde, tasada,
kıvançta ortak olacağız. Ulusal nüfusumuzun hiçte az
olmadığının bilincinde olarak, ulusal düşüncelerimizi daha
da geliştirip yayarak, birbirimizin varlığından güç ve
cesaret alarak yaşayacağız. Diaspora; Rusya Federasyonunun
kurucu cumhuriyetlerinden olan A.C.’nin ve orada yaşayan
Adıgelerin vatanın, ulusal varlığın, anadilin, fedakar
koruyucuları olduklarını, anavatana dönmeyenlerin
ise asimile olarak yok olacaklarının bilincine daha da kesin
bir şekilde ulaşacaktır.
Yemt’ılh Nurbiy:
Sayın Hatam sizinde bildiğiniz gibi bu yıl "Adıge
Dili" yılı. Söz konusu haber çeviri işi ve Adıge Makh
haberlerini internet ortamında Adıgece yayınlanması Adıge
dili açısından da fayda getirecek sanıyorum. Siz ne
dersiniz?
Necdet Hatam:
Kesinlikle. Önce Adıge Makh haberlerini çeviren gençler
literatür diline aşina oluyorlar. Adıgece okuma yazma
öğrenip de okuyacak materyal bulamadığı için bildiklerini
unutmaya yüz tutmuş kişilere, yazılı metinler, internet
ortamında evlerine kadar ulaşıyor. Adıge dilini unutmaya
başlayanlar da Adıgece, Adıge Makh haberlerini, Türkçe
çevirileri ile kıyaslayıp, dillerini öğrenmeye yeniden
motive olacağı, hiç dil bilmeyenlerin de dilini öğrenmeye
teşvik edilmiş olacağı umudu vardır.
Yemt’ılh Nurbiy:
Son olarak eklemek istediğiz bir şey var mı?
Necdet Hatam:
Yöneticilerimizin, 5 ayrı dilde site, Adıgece radyo, uydu
yayını projelerinin ulusa Adıgey’e getireceği fayda ve
olumlu imajın farkına vararak, bu projelere gerekli önemi ve
desteği vereceklerine olan inancımın ve güvenimin altını
ısrarla çiziyorum. Bu projeler, uygulamaya başlandığı anda
kuvvetli ve kudretli bir ulus olduğumuzu varsayabileceğimiz
düşüncesinin bir yanılsama olmayacağı inancındayım.
Yemt’ılh Nurbiy:
Allah yardımcımız olsun. Adıge Makh’a ve ulusu için
böyle yoğun çaba sarf edenlere şahsınızda teşekkür ediyorum.
Necdet Hatam:
Sağ olun. Bende size müteşekkirim.
Adıge Makh / 18.08.2007
Yemt’ılh
Nurbiy
Çeviri: Jade Wumar |