|
 Adıgey
Cumhuriyeti'nin devlet statüsünü sağlamlaştırdığı üzerine
konuşurken, kültür, eğitim ve spor alanlarında sağlanan
gelişimleri değerlendiriyoruz. Yeni kitaplar, yeni dergiler
yayınlandığı, senfoni orkestrası, müzikal tiyatro, sahne
grubu "Woşüten" gibi oluşumlardan memnuniyetle söz ediyoruz.
Bununla beraber, ulusal müzik kültürünün ilerletilmesi için
gerekli olanlar üzerine açıkça konuşmak daha yararlı olur.
Adıgeler'in
ulusal müzik aletlerinden oluşan bir orkestra kurulursa,
cumhuriyetin müzik kültürü fark edilir şekilde
zenginleşeceğine dair yazılar "Adıge Makh" gazetesinde bir
çok kez yayınlandı. Bu konuya devlet yaklaşımı sağlanması
için müzik severler, ünlü sanatçılar, hükümet yetkilileri
gazete sayfalarında görüşlerini anlattılar. Ulusal müzik
aletlerinden oluşan bir orkestranın gerekli olduğunu herkes
bize söylüyorduysa da, şimdiye kadar bu konuda somut bir
ilerleme kaydedilmedi.
Farklı
tarzlarda şarkı söyleyenlere eşlik etmek için, müzisyenler
bir araya geliyorlardı. Bir arada müziği çalarken, müziğe
dair yeni düşünceler oluşuyordu. Bunun için müzikal
aletlerde de zamana uygun değişiklikler yapılıyordu. Sözünü
ettiğimiz zaman 17. yüzyıl. Avrupa müzik kültürünü
genişleterek, 19-20. yüzyıllarda atılımlar yaptı. Dünyaca
ünlü orkestraları inceleyerek, ulusal kültürü ileriye taşıma
arzusunda olanları da arıyorlardı.
Ulusal müzik
aletleri ile Adıgey'de orkestra kurulmasında öncülük
edenlerden biride sanat yönetmeni Şıw Şaban'dı. L'ıxhuç'e
Andzawur da bu konuda bir çok çalışma yaptı. Orkestra
düşüncesi yere daha sağlam basması gereken zamanda dağıldı.
Eski ulusal
şarkıları söyleyen İslamey'imiz var. Dünya çapında tanınan.
sanat şefi Nexeye Aslan'ın söylediği üzere, İslamey'in
görevleri belli-sahne şarkıları söyleyemez. Sahne grubu
Woşüten tüm Kuzey Kafkasya'da tanınıyor, ancak oda
kompozitörlerimizin bestelediği şarkıları yeteri kadar
söylüyor diyemeyiz.
Thabısım
Wumar, Natxho Canxhot, Sixhu Ramazan, Ç'ırgh Yure, L'ıxese
Muhiddin, Ghonejjıkho Asker ve başkalarının şarkılarını
nerede duyabileceğiz? Şansın varsa, kutlama yada başka
toplantılarda kompozitörlerimizin şarkıları duyulur.
Thabısım
Wumar ve Natxho Canxhot binden fazla şarkı besteledi. Ancak
bunlardan duyduklarımız çok az. Diğer kompozitörler içinde
aynı şeyi söylemek mümkün. Çoğu kişi şarkılarımızı
unutacağımızı düşünüyor, bu durum bizi çok endişelendiriyor.
10-15 yıl sonra Adıge müzik kültürünün durumu ne olacak?
Adıgey'de
ulusal müzik aletleri orkestrası kurulması gerekiyor.
Lhetserıkho Kime'nin yakın zamanda filarmoni binasında
düzenlenen konserinde, 'Russkaya Wudal' isimli orkestra
eşliğinde Andzerıkho Çeslav şarkılarını söyledi. Bu
orkestranın Adıge kültürünü insanlara ulaştırması iyi bir
şey, müziğin evrensel olduğunu doğruluyor.
Üzücü olan
ulusal müziğimiz, sanatın ünlü şahsiyetleri üzerine
konuşurken, kompozitörlerimizin şarkılarını seslendirecek
bir orkestramızın olmayışı. Orkestraya büyük para
gerekmiyor. İslamey'in kardorsu genişletilerek, sahne
şarkıları söyleyen orkestraya adım atılabilir ve daha sonra
kuruluş aşamasına geçilebilir.
Bugün
yayınladığımız yazıya kısa zaman sonra tekrar değineceğiz.
Orkestra kurulması, Adıge şarkılarının şehirlerimiz ve
köylerimizde duyulmaları, sanatçılarımızın dış ülkelere
ulaşması için mevcut imkanları birlikte düşünme
arzusundayız.
|