|
“Adige dili
cıvıldayan kuş misali
İlk yaklaşımında sana konuşan
Bence en kıymetli dil Adige dili
Sevgi yumağı kalbini kuşatan”
NEXEYE Ruslan
Adige isen, diline değer ver, Adigeliğin Adige dili
tarafından kuşatıldığını asla unutma. Dil her milletin
kültürünün temelidir. ”Güzel hitap etkin bir aklın
göstergesidir” diyor bir Adige atasözü. Adigelerin üstün
meziyetleri, tutum ve davranışlarındaki mevcut güzellikler
hiçbir eksik olmadan Adige dil mantığında açıkça kendini
göstermektedir. Çok üzücü olsa da kendini Adige sayan fakat
Adige dilinde bir kitap dahi okumamış, dilini bilmeyen ve
Adige tarihinden bihaber olan üstelik bunu öğrenmeyi de
istemeyen Adigeler mevcuttur.
Adige isen, Adigeliğini belli eden işaret Adigece bilmendir.
Burada öncelikli görev annenindir. Çocuğa dili öğreten
annesidir. Ana dilini küçümsemek, onu kullanmamak; uygunsuz,
çirkin olduğunu düşünmek Adigelik açısından asla kabul
edilmeyecek bir durumdur. Ana dili çocuğuna öğretmeyen anne,
ulusun bir ferdini yok ediyor demektir. Anne ana dilin
kaynağıdır. Dilini sevmeden vatanını seviyor olamazsın.
İnsanın ulusuna ve diline olan sevgisi yaşamına kaynaktır.
Her ulusun gücü, anadilinin de gücüdür. Anadil öğrenim ve
öğretim imkanları ulusun aynı zamanda silahıdır.
Her ulus kendi diline töresine değer verir, onu korur ve
kollar. Bir ulus yok olduğunda onun dili de kültürü de
onunla beraber yok olur. Ulusun fertleri hayatiyetlerini
sürdürürken dillerini kaybederlerse başka ulusların içinde
asimile olurlar. Büyük yazar, ozan Resul Gamzatov'un
kastettiği de bu olsa gerek.
O bir dizesinde;
“Eğer yarın dilim olmayacaksa,
Ben bugünden yok olayım” diyor.
Önce dilimize biz kıymet vermeliyiz. Ben Adige ve Rus
dillerini eşit derecede öğreniyor, her ikisini de ana dilim
sayıyorum. Zira “yasak dil ve yasak kitap yoktur” diyor eski
bir Adige atasözü. Dilimi terk ederek yaşayamayacağım. Adige
dili varlığımın bir parçası. Onu işitmediğimde sıkıntıya
düşüyor, büyük bir eksiklik hissediyorum. O hayatımın bir
parçası olarak, hayatım boyunca benimle beraber olacak.
Anadil!
Seni yeteri kadar anlamlı kılacak bir sözcük bulamıyorum.
Kökün de ”anne” sözü var. Anne teni bal, sözü yumuşacık,
bakışı sevgi dolu, merhametli, konuşması tatlı, endişesi
büyük ebedi sevgi kaynağı…Anne hayatın başlangıcı, bitmeyen
sevgi kaynağı. Anne göz, anne güçlü ışık, varlığın işareti.
Anne sütüne katılarak sana verilen seni yetiştiren dil, can.
Senin bir parçan olan yürek gibi can gibi sıcaklığı olan
dile dudak büküp onu nasıl öteleye bilirsin? Anadilini
önemsemeyen, ona değer vermeyen, ulusun hazin sonuna katkıda
bulunuyor demektir.
“Ey diline önem vermeyen insan,
Sana olacaktır bir tek davam
Ödeyebilir misin annenin hakkını?
Ödeyebilir misin ulusuna olan borcunu?”
BERETERE Hamid
Düzgün hitabeti, üstün dil gücü olan insan; büyük kitleleri
kendine cezp eder. Dil insanı eğitir ve yetiştirir. Dil
daima en güçlü kültürel silahlardan olmuştur. Adige dilini
seviyor ona kıymet veriyor ve onunla gurur duyuyorum. Onunla
düşüncelerimi ifade edecek bilgiye sahibim. Adige
halkbilimiyle ilgilenmeyi Adige woredlerini dinlemeyi
seviyorum. Dilim benim dünyamdır. Onu kullanmak benim
boynumun borcudur diye sana sesleniyorum ey! Adige dilinde
minik şiirler yazıyorum. Adige dili kutlaması için yazdığım
şiirle yazımı noktalıyorum.
Adige'nin mührü Adige dili
Onu kullan, ver ona kıymetini,
Çalışmaktan asla bıkma.
Yeter diye duraksama,
Yoruldum diye duyurma.
Sen geleceğe bak ilerle,
Çalış,üret,kat anadiline.
İçine serp derin düşüncelerini,
Yarınlarına eklemle ürettiklerini.
Suça,adaletsizliğe bulaşma,
Bunları da öğret çocuklarına.
Ulusuna asla zarar verme,
Sahip çık insanlık değerlerine.
ASEEVE Marin (Adige Khale Orta Okulu 11. sınıf öğrencisi)
Aseeve Marin
Adıge Mak
Çeviri : Jade Wumar
|