Abhazya Cumhuriyeti SSCB’nin çöküşünden sonra her türlü kurum, sembol ve ulusal çıkarları hakkındaki görüşlere sahip bağımsız bir devlet olarak oluşumunun ilk aşamasını tamamlamıştır. Ülke tarihine retrospektif bakış, Abhazya devletinin bugünkü gerçeklerini, dünyada yaşanılan süreçlerin dışında değerlendirmenin mümkün olmadığını bir daha kanıtlamıştır. Bu anlamda bağımsız Abhazya Cumhuriyetinin kuruluşu, çağdaş dünyanın şeklini değiştiren derin tarihi süreçlerle doğrudan bağlıdır.

Yeni bağımsız devletlerin ortaya çıkmasını sağlayan en önemli faktörler arasında Sovyetler Birliği ile komünizm sisteminin çökmesi çok büyük etken olarak yer almaktadır.

SSCB’nin çöküşü, Yalta – Potsdam’da şekillendirilen dünya düzeninin sonu demektir.  SSCB dönemi sonrasında Abhaz halkının milli bilincinde, kendi milli kimliğine olan ilgisi tekrar canlanmıştır.  Kimlik arayışına yönelik bu ilgi,  sırasıyla dünyada yaşanan çok farklı süreçleri dikkate almak şartıyla ulusal çıkarların net olarak belirlenmesini öngörmektedir.  

Güney Kafkasya her zaman büyük devletlerin ilgi odağı olmuştur. Tarihi süreçler boyunca, bölgede zaman zaman büyük güçlerin çıkarları çakışıyordu. Siyasi gerçekler, Kafkasya bölgesinde cereyan eden olayların siyasi süreçlere organik olarak dahil edilmesinden ibarettir.  Aynı zamanda ulusal çıkarlar, ülkenin milli güvenliğini ile ekonomik gelişimini korumaya yönelik öncelikli hedeflerin doğru belirlenmesini ve devamlı olarak düzenlenmesini gerektirmektedir.

Abhazya Prensliği Şubat 1810 yılında İmparator I. Aleksandr’ın Yüksek fermanıyla Rusya İmparatorluğuna dahil edilmiştir. Böylece, 2010 yılında bugünlerde de Abhazya Cumhuriyetinin dış politikasının öncelikli yönlerini belirleyen Rusya ile olan tarihten gelen ilişkileri 200 yılını dolduracaktır. Rusya ile stratejik ortaklık olanaklarının sürdürülmesi, Abhazya’ya her şeyden önce Kuzey Kafkasya ile Güney Rusya’daki kardeş halklarla ekonomik ve kültürel ilişkileri muhafaza etme ve geliştirme imkanı tanıyacaktır. Rusya devleti, ülkemizin ve ayrıca genel anlamda bölgenin en önemli ekonomik ortağıdır. Abhazya halkı dış tehditlerden koruyan gücün özellikle Rusya olduğunu görebilmektedir. Abhazya halkının toplu olarak kendilerine Rusya vatandaşlığı verilmesini talep eden başvurularıyla bu durum daha belirginleşmiştir.  Abhazya nüfusunun büyük çoğunluğuna Rusya vatandaşlığının verilmesi, onlara Rusya devleti tarafından korunacaklarına dair gerçek anlamda bir umut vermektedir.  Bunun yanı sıra, on üç yıl boyu Rusya’nın barışçıl güçleri, askeri harekâtların yeniden başlatılmaması için bir teminat olarak kalmaya devam etmektedir. Abhazya’nın fiilen Rusya’nın himayesi altında bulunduğu anlamına gelmektedir. Rusya Devlet Başkanı Putin’in, Abhazya’da yaşayan kendi vatandaşlarının kaderini ilgilendiren konularda, Rusya devleti olarak kayıtsız kalamayacağına ilişkin sözleri bizzat bu şekilde anlaşılmalıdır. Bu bağlamda, ABD ile Tayvan arasında başta askeri nitelikli anlaşmalar olmak üzere, düzenlenen bir takım devletlerarası anlaşmalardan oluşan mevcut işbirliği, Rusya ile Abhazya’nın karşılıklı ilişkilerinde sürdürülebilir bir model oluşturabilir.

ABD Devlet Başkanı George Bush, Çin’in Tayvan’a saldırısı durumunda karşısında ABD ordusunu bulmak zorunda kalacağını açıklamıştır (The Times, 26 Nisan, 2001). Margaret Thatcher, “Devlet Yönetme Sanatı” isimli kitabında, ABD’nin daha ileri gideceğini ve Tayvan’a bölgesel füzesavar sistemi temin edeceğini umut ettiğini belirtmiştir (Margaret Thatcher, Moskova, Alpina Pablisher, 2003, 232 s). Biz Rusya’nın, ABD gibi davranacağı ve bugünlerde olduğu gibi gelecekte de Abhazya meselesine Gürcistan’ın asla bir “iç” meselesi olarak bakmayacağı ve konuyla ilgili kararlılığını koruyacağı konusunda umutluyuz. Rusya ile Abhazya arasındaki karşılıklı ilişkilerde, ülkelerimiz arasındaki ilişkiyi nitelikli ve yeni düzeye taşımayı sağlayan geçici ve geçişli bir model sıfatıyla bu modeli değerlendirmekteyiz. Bu durumla ilgili teklifler tarafımızdan oluşturulmuştur.

Bu ilişki, ortaklık ilişkisi olarak düşünülmektedir. Teklif ilk defa Devlet başkanı Ardzinba tarafından dile getirilmiş, ardından Abhazya Parlamentosu’nun Rusya Devlet Duma’sına yaptığı başvuruyla yankı bulmuştur. Söz konusu teklif, askeri ve siyasi konulardaki, gümrük, sınır düzenlemeleri ve ayrıca ekonomi ve kültür alanlarındaki devletlerarası anlaşmaların imzalanmasını kapsamaktadır.  Abhazya Cumhuriyeti Parlamento’sunun Abhazya Cumhuriyetinin bağımsızlığının tanınmasına ve Rusya Federasyonu ile Abhazya Cumhuriyeti arasında ortaklık ilişkilerinin kurulmasına ilişkin Rusya Federasyonu Devlet Başkanı ile Rusya Federasyonu Federal Toplantı’sına yaptığı başvuruyu değerlendiren Devlet Duma’sı,  Rusyalıların çok sıkı bir şekilde bağlarının bulunduğu Abhaz halkının problemlerinin adil bir şekilde çözülmesi için, ülkeye karşı Rusya’nın derin tarihi, siyasi ve insaniyet perverlik ilgisinin olduğunu belirtmiştir.

Başvuruda, Abhazya Cumhuriyeti Parlamento’sunun başvurusunun argümanlara dayalı, hukuki, ilmi ve tarihi bakımdan geliştirilen bir belge olduğu da vurgulanmıştır. Devlet Duma’sı milletvekilleri, Abhazya Cumhuriyeti Parlamento’sunun Rusya Devlet Başkanı ile Rusya Federal Toplantı’sına yapmış olduğu Abhazya Cumhuriyetinin bağımsızlığının tanınmasına ve Rusya Federasyonu ile Abhazya Cumhuriyeti arasında ortaklık ilişkilerin kurulmasına ilişkin başvurunun, Abhazya nüfusunun gerçek umudunu yansıttığını ve söz konusu bölgede insan haklarının, barışın ve güvenliğin sağlanması, ayrıca Gürcü-Abhaz çatışmasının adil bir şekilde çözülmesi için tam anlamıyla dünya kamuoyu tarafından dikkate alınması gerektiğini düşünmektedirler.

Aynı şekilde, Devlet Duma’sı milletvekilleri, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı V. Putin’in ve Rusya Federasyonu Devletinin Abhazya’nın ekonomik durumunun iyileşmesine ve ülkenin dış ekonomik faaliyetleri üzerindeki sınırlamaların (ambargonun) kaldırılmasına yönelik yürüttüğü çabalarının desteklenmesi gerektiğini de açıklamışlardır. Buna ilaveten, Rusya ve dünya kültür eserlerinin sağlanması, Abhazya nüfusuna eğitim alanında yardım etme,  Abhazya topraklarında yaşamakta olan Rusya Federasyonu vatandaşları ile Abhaz asıllı olup Rusya uyruğuna tabi insanların haklarının korunması konusundaki girişimlerin de desteklenmesi, milletvekilleri tarafından öngörülmektedir. 

Devlet Duma’sı, Abhazya Cumhuriyeti Parlamento’sunun Rusya Federasyonu Devlet Başkanı ile Rusya Federasyonu Federal Toplantı’sına yaptığı Abhazya’nın bağımsızlığının tanınmasına ve Rusya Federasyonu ile Abhazya Cumhuriyeti arasındaki uluslar arası hukuk normlarına, Rusya’nın hukuk mevzuatları ile prosedürlerine uygun olarak, ortaklık ilişkilerinin inşa edilmesine yönelik başvurusunu dikkate alarak, Rusya Federasyonu’nun kendi politikasını yaratması gerektiğini doğru bulmaktadır. 

 Asırlar boyu Rusya’nın tam anlamıyla siyasi hakimiyet bölgesi olan ve olmaya devam eden, her şeyden önce Rusya’nın Kafkasya’daki daimi menfaatlerini karşılayan bu devamlı ve kararlı politika, prensip olarak bölgedeki istikrarın sağlanmasında önemli bir faktör olacaktır. Bu durum, yaklaşan Soçi Kış olimpiyatı arifesinde büyük önem kazanacaktır.
 Son altmış yıl içinde dünya düzeninin sistemi iki kez değişmiştir. II.Dünya Savaşından sonraki yirmi yıl boyu onlarca bağımsız devletin ortaya çıkma süreci devam etmiştir. Bu olay, kısmen kanlı savaşları da beraberinde getirmiştir. Sonuç itibariyle bu devletlerin bağımsızlıkları, dünya kamuoyu tarafından kabul edilmiş ve onlar BM’e üye olmuşlardır.

1991 yılından beri dünyada benzer süreçler yaşanmakta olup, dünya düzeninin modernizasyonu sonucunda ortaya çıkan devletlerin aynı şekilde dünya kamuoyu tarafından tanınması gerektiği konusunda adil bir argüman bulunmamaktadır. Özellikle SSCB’nin üzerinde baskı kurduğu “Helsinki Nihai Senedi”’nin “ilk sepetinin” siyasi ve bölgesel içeriği, geçerliliğini ve önemini çoktan yitirmiştir. Sovyetler Birliği dünya arenasından silinmiş, Yugoslavya ve Çekoslovakya artık yok, Doğu ve Batı Almanya ise birleşmiştir.
 Günümüzde Kosova’nın bağımsızlığına ilişkin mesele genişçe müzakere edilmektedir. Aynı zamanda Kosova’nın bağımsızlığı meselesinin, tanınmayan diğer devletler için emsal oluşturmaması yönünde başvurular da yapılmaktadır. Konuyla ilgili olarak, sadece Rusya Federasyonu Devlet Başkanı V.Putin’in görüşü, sergilenen tek objektif tutumdur. Kosova’nın bağımsızlığının tanınması ve bundan bir dizi benzer problemlerin çözümünde bir emsal sıfatıyla yararlanılması, dünya politikasının önemli taraftarlarının objektiflik göstermelerinin yanı sıra, problemlerin barışçıl ve askeri yöntemle çözümünün mümkün olmadığı birçok mevcut kördüğümü bir çırpıda çözmeye yardımcı olacaktır.

Elbette ki birçok ülke için, bu karar sancılı olacak, ancak sadece daha önceden oluşmuş hukuki bir durumu tamamlamış olacaktır. Avrupa Birliği Parlamentosu Asamblesi, yakın geçmişte totaliter komünizm rejiminde yaşanılan toplu insan hakkı ihlalini kınayan bir karar kabul etti. Bu kararda, bu insanlık suçundan en çok eski SSCB halklarının yara aldığı belirtilmektedir. Rejiminin baskısını çeken birçok diğer halk gibi, Abhazya da, 1931 yılında sadece Stalin’in isteği üzerine Gürcistan’a otonom Cumhuriyet olarak bağlı kılınan bir ülke olarak, Abhazya meselesine kararlı ve objektif bir şekilde yaklaşmaları için BM, AGİT, AB ve uluslararası kuruluşlara seslenmektedir.

SSCB’nin çökmesinden önce Abhazya, Stalin’in isteği üzerine kaybedilen Cumhuriyet statüsünü tekrar kazanmaya yönelik meseleyi defalarca gündeme getirmiş ve SSCB’den çıkmak için değil, aksine ülke genelinde yapılan Mart referandumunda SSCB’nin devam etmesi yönünde oy kullanmıştır.
 Durum, Gürcistan’ın bağımsızlığının ilanından sonra değişmiştir. Bilindiği üzere, Sovyet Anayasa’sında ilan edilen ve Cumhuriyetlerin SSCB’den ayrılmasını öngören normda, gereken mekanizma sağlanmamıştır.

 Bununla ilgili olarak, SSCB Yüksek Kurulu 1990 yılında SSCB’den Cumhuriyetlerin çıkmasıyla ilgili düzenleyici yasa kabul etmiştir. Bu yasa gereği, Cumhuriyetlere dahil olan ve SSCB’den ayrılma isteklerini gündeme getiren otonom oluşumlar, bağımsız olarak meseleyi çözebiliyorlardı (yeri gelmişken, Yugoslavya’nın Anayasa’sında Kosova’nın muhtariyeti için bu tür hakkın tanımadığını belirtmekte yarar var).

SSCB’nin devam edip etmemesi konusunda yapılan oylamada Abhazya en demokratik yöntemle- genel referandumla- oylamaya yanıt vermiştir.