|
Çerkesler 21 Mayıs 1864’de sona eren Rus-Kafkas Savaşı ile
birlikte insanlık tarihinin en trajik sürgünlerinden birini
yaşadı. Nüfusun yüzde 70’i yurtlarından edildi. Onbinlercesi
sürgün yollarında can verdi. Sağ kalanlar, dönemin Osmanlı
topraklarına dağıtıldı.
21 Mayıs Çerkeslerin sürgün günüdür, yas günüdür. Kafkas
Dernekleri Federasyonu öncülüğünde Türkiye’nin dörtbir
yanında anma programları gerçekleştiriliyor. İstanbul’da, 21
Mayıs Cuma akşamı saat 19:00’da Akaretler’de eski Çerkes
Örnek Okulu’nda (şimdiki W Hotel,
Suleyman Seba Cad No. 22 · Akaretler, Beşiktaş)
toplanılacak, Beşiktaş İskele Meydanı’na yürünecek ve burada
sürgün ve sürgün yollarında ölenler için özel anma programı
gerçekleştirilecek.
“sevdiklerimizle kucaklaştık ve savaşa gittik...”
Kafkasya, yüzyıllardır emperyal güçlerin
çekişme alanı oldu. 1800’lerin başında Rusya
İmparatorluğu’nun genişleme isteği ve buna karşın başta
İngiltere İmparatorluğu olmak üzere büyük Avrupa devletleri,
Osmanlı İmparatorluğu ve İran’ın Kafkasya’yı Rusya’ya
bırakmama stratejileri yüzünden yaşanan savaşlar on yıllarca
sürdü. Kafkas halkları özgürlüklerini korumak ve yurtlarını
savunmak için olağanüstü direniş gösterdi. Çeçenistan,
Dağıstan, Kuzeybatı Kafkasya ve Abhazya’da yaşanan
savaşlarda, Osmanlı İmparatorluğu ile Avrupalı büyük
devletlerin önce destekliyor gözüktüğü sonra yalnız
bıraktığı Kafkas halkları, Rusya İmparatorluğu’nun büyük
askeri gücü karşısında çaresiz kaldı. Rus-Kafkas Savaşı 21
Mayıs 1864’de,
Soçi yakınlarında Kbaada vadisinde (şimdiki adıyla Krasnaya
Polyana) Çerkeslerin ağır yenilgisiyle bitti. Böylece
yüzyıllık savaş,
Rusya’nın Kuzey Kafkasya’yı tamamen ele
geçirmesiyle sona erdi. Bu savaşlarda 500 bin Kuzey
Kafkasyalı’nın öldüğü tahmin ediliyor.
“toprağımızla kucaklaştık ve sürgüne gittik...”
Savaş boyunca yurtlarını terke zorlanan
Çerkesler savaşın bitimi ile birlikte insanlık tarihinin en
büyük ve en dramatik sürgününe maruz kaldılar. Tarihi
kayıtlara göre 1.500.000’e yakın Çerkes Kuzey Kafkasya’daki
yurtlarından sürülerek Osmanlı topraklarına gönderildi.
Başka bir değişle, Çerkes nüfusunun yüzde 70’i sürgün
edildi.
Bu trajik sürgün, Tuapse, Soçi ve Sohum gibi liman
kentlerine toplanan yüzbinlerin gemilerle Varna, Samsun,
Sinop, Trabzon gibi Osmanlı liman kentlerine nakledilmesi,
oradan da Osmanlı topraklarına (Anadolu’ya, Ortadoğu’ya ve
Balkanlar’a) dağıtılması ile sonuçlandı. Onbinlerce kişi
yollarda açlıktan, hastalıktan ve soğuktan can verdi.
Osmanlı topraklarına dağıtılan bu büyük
Çerkes nüfusu, 150 yıla yakın süredir Osmanlı, Türkiye,
Ortadoğu ve Balkanlar’ın tarihinde pişerek varlıklarını
sürdürmeye çalışıyor. Bugün itibariyle anavatanları Kuzey
Kafkasya’da nüfusları 800 binle sınırlı olan Çerkeslerin
diyasporadaki toplam nüfusları Türkiye ve diğer ülkerle
birlikte 5-6 milyona ulaşıyor.
|
