|
Psıne Dergisi No:3–2008
Kanıkua Anfise
Çeviri:
Atalık Rafet
kafkasfederasyonu.org
Lokhviçke Mikhail
arkadaşı Hafıtse Muhamed ile bir arada.
«Senden
büyük bir istekte bulunuyorum. Taşıdığın soyadı yabancı bir
soyadıdır! O bizim soyadımız değil! Babanla ben taşıdığımız
soyadı değiştirip kendi soyadımızı almayı başaramadık.
Elinden geldiği kadar uğraş kendi soyadımızı almaya çalış.
Bu senden birinci isteğim. İkinci İsteğimde: dedemizin
yurduna geri dön! Soyumuzla ilgili çok araştırmalar yaptın
her şeyi biliyorsun. Orada sana değer verecekler, sen
soyumuz için araştırmalar yapan, çalışan, bir şeyler üreten
kişisin». Bu yazıyı yazan amcası Gürcistan’da dünyaya
gelmiş, çalışıp yaşamını sürdürdüğü yer Ukrayna idi. Amcası
hiç Adıge topraklarında bulunmamış, Adıge dilini de
bilmiyordu. Bunun için Lokhviçke Mikhail çok merak ediyordu.
Vafe ğuağua mak-Уафэ гъуагъуэ
макъ Gök gürlemesi sesi adlı eseri Bulgarya’da piyasaya
çıkınca, anlatıldığına göre birden çok ünlü bir yazar
olmuştu. Lokhviçke Mikhail’in eseri cumhuriyetimizde yaşayan
yazarlarında çok hoşuna gitmişti. Eserin konusu 19. yüzyılda
Kafkasya’da yaşanan korkulu olaylar, kötü şartlar, savaş
yılları idi. Çoğu insanlar hayret ettiler bir Rus neden
Adıgelerle ilgili olayları konu alan eser yazdı diye? Hiç
kimse bilmiyordu ki onun Adıge soyundan geldiğini.
Lokhviçke
Mikhail’in adı soyadının hikâyesi 19. yüz yılda olan
Rus-Kafkas savaşları ile başlıyor. Batı Kafkasya’da savaşlar
devam ederken Lokhviçke Mikhail’in dedesini, annesi ile
babası biz biraz sonra geleceğiz, biz gelinceye kadar sen
burada otur bir yere ayrılma diyerek çalılığın içine
sakladılar. Çocuk o gün hava kararıncaya kadar, anne ve
babasını bekler fakat kendisini almaya gelen olmaz. O
bölgede çevreyi kontrol etmek için gezen nöbetçi askerler
çalılık içindeki çocuğu fark ederler. Çocuğa acıyan askerler
onu yanlarına alarak birlikte kaldıkları yere götürüp yemek
yedirirler. Aşçı Prigorov İvan küçük Adıge çocuğunu
«yemeklerde bana yardımcı olur» diyerek yanına alır.
Prigorov iyi bir insandı, devamlı gözü Adıge çocuğun
özerindeydi. Çocuğun gönlünü de kazanmaya çalışıyordu. Zaman
ilerliyordu bu arada kan (çocuğu gibi baktığı ancak
başkasının evladı) olarak baktığı çocuğa, Hıristiyan
geleneklerine göre yetiştirilmek üzere, onu evlat olarak
kabul edecek birini bulur. Bu adamın adı Lokhviçke Petr idi.
Mikhail’in dedesinin adı Zakirdi Rusça Zakhariy olarak
değiştirip, Lokhviçke soyadını da verirler, çocuğun adı o
günden sonra Lokhviçke Zakhariy olur. Zakhariy çok akıllı
çocuktu, dillere ve değişik sanat dallarına karşıda
yetenekli görünüyordu. Bu zeki, kabiliyetli çocuğu
Petersburg’a göndererek orada mühendislik tahsili
yaptırırlar. Mühendislik fakültesini başarılı bir şekilde
bitiren Zakhariy’e çok güzelde iş teklifleri geliyordu.
Ancak gönlü hep ata yurdu Kafkaslarda idi. Zakhariy’in
okuduğu fakültenin o günkü yetkili amiri Gürcü idi. Onun
yardımıyla delikanlıya Kafkas bölgesinde görev verirler.
Daha açıkça anlatacak olursak onu çalışmak üzere yöneticinin
de yardımıyla kendi vatanına yakın olan Gürcistan’a
gönderirler. Gürcistan’da çok başarılı çalışmalar yapar.
Brojomi demir yollarının plan ve projeleri Zakhariy’in el
emeğidir. Lokhviçke Mikhail’in yazarlığa başlaması burada
başlıyor. Adıge erkeğinin Rus soyadı taşımasının kısaca
hikâyesi böyle oldu.
Gürcistan’da doğan orada büyüyen genç yazar Lokhviçki
Mikhail yazılarında Kafkas bölgesinin güzellikleri ve ona
karşı duyduğu sevgiden, özlemden bahsediyordu. Küçük
hikâyelerle başlayan yazarlık, daha sonraları yazdığı
romanlarla devam etti. Adıge soyundan geldiğini içten
duygularla hissediyor, ancak bunların açığa çıkması zaman
alacaktı. Her şeyin bir sırasının olduğu gibi akıp giden
zaman içinde bir gün oda açığa çıkıyor.
Mikhail,
ait olduğu soyuyla ilgili bir roman yazmayı kafasına
yerleştiriyor. Dolayısıyla Adıge halkını, kültürünü tanımak
için gecesini gündüzüne katarak araştırmalar yapıyor.
Zamanın çoğunu kütüphanelerde Adıgelerin geçmişi ve kültürü
üzerinde araştırmalar yaparak geçiriyor. Dedesinin Rus
soyadını aldığı o dönemi derinliğine çok iyi araştırdıktan
sonra onunla ilgili bir roman yazmaya başlıyor. O romanı
yazmak için tam 20 yıl uğraşıyor. Roman tamamlanınca kendisi
baştan sona kadar okuyor. Okuduktan sonra Romanın tam
istediği gibi olmadığına karar veriyor.
Lokhviçke Mikhail
Hanfen Alim ile bir arada
(Kucağında bebek olan Mikhail)
Mikhailin
kendi görüşüne göre, romanın iskeleti tam oturmamış,
istediği düşünceleri yerli yerine getirememişti. Bu durumda
başkalarının okuması için piyasaya çıkmasına gönlü razı
olmadı, romanı olduğu gibi rafa kaldırarak bir yıl bekledi.
Bir yıl sonra tekrar okudu bazı yerlerini değiştirdi ancak
yine istediği gibi olmuyordu. Morali bozuk bir şekilde zaman
ilerliyordu. Sonunda kafası bozulan Mikhail romanı yırtar ve
yakar.
O günden
itibaren yeniden yazmaya başlar. Kendisinin dediğine göre
gece gündüz demeden 33 gün yazmaya devam eder. O kadar acele
ediyordu ki yazmakla düşüncelerine yetişemiyordu. Aklına
gelen duyguları kaleme bir an önce almak için gerekirse
yemek bile yemeyecekti. Mikhail böyle bir durumla hayatımda
ilk defa karşılaştım diyor. Daha önce yazdığı romanı
değiştirerek «Уафэ гъуагъуэ макъ-Vafe ğuağua mak» gök
gürlemesi adındaki sahne eserini ortaya çıkarır.
Hiç
ummadığı bir şekilde bu eser Mikhail’in tanınmasına sebep
olur. Kendi özel çabaları, Adıge duygusu ile vatan özleminin
verdiği güçler bir araya gelerek yaptığı bu değerli eser
dünya edebiyatında yerini aldı. Bu sözümüzü, Vafe ğuağua
eserindeki başarısından dolayı değişik ülkelerden kendisine
gelen tebrik yazıları da doğrulamaktadır. Bu yazılar
edebiyat eleştirmenleri ve yazarlardan geliyordu.
Nalçik'te bulunan
Şocentsuk Ali Tiyatrosunda sahneye konan,
Lokviçke Mikhail in Vafe ğuağua eserinden sahneler.
Lokviçke
Vafe ğuağua eserinin ikinci bölümünü de yazmaya başladı. Bu
bölümde Adıge kültürünün zenginliği, soyunun güzel
hasletleri üzerende duruyordu. Mikhail burada da muradına
erdi istediği o güzel duygularla eserini tamamladı, ancak
basmaya fırsatı olmadı. Tanrının kendisine verdiği ömür
doldu 1985 yılında vefat etti. Mikhail Gürcistan
topraklarında devletine, milletine yararlı işler yapmış
insanlar için ayrılmış özel mezarlığa defnedildi.
Lokhviçke’nin Dene vışıa tha? eseri Gürcistan’da basılarak
piyasaya çıktı. Daha sonra Mikhail’in yakın arkadaşı
Kaberdeyde Adıge Xase’nin başkanı Hafitse Muhamed’in
gayretiyle Mikhail’in en ünlü eserlerinden Vafe ğuğua mak -
Уафэ гъуагъуэ макъ ile Dene vışıa tha? - Дэнэ ущы1э Тхьэ
eserleri basılarak piyasaya çıktı.
PSINE - ПСЫНЭ – ПСЫНЭ - ПСЫНЭ
|
