|
Psıne Dergisi No:2–2008
Çeviri:
Atalık Rafet
kafkasfederasyonu.org
 Yıllardır
anadilimize, kültürümüze hizmet eden kişiyle tanışmayı çok
arzu ediyordum. Onunla ilgili anlatılanları çok merak
ediyordum. Kuaşısokua Nurhaliy(Къуэщ1ысокъуэ Нурхьалий)nin
kendisini çok az tanıyordum. Onu görmek için yaptığım
çalışmalar sonunda bir hafta sonra görüşmek üzere
anlaşmıştık. Bir haftadan başka ömrünün kalmadığını kim
bilebilirdi…
Amacımı
gerçekleştirmek için onun çok yakın arkadaşı, iş
hayatlarının çoğunu omuz omuza vererek birlikte çalıştıkları
Yerijiblerden Kueş oğlu Aslan'la buluştum. Aslan'la
Nurhaliy'nin işleri birbirine bağlı olarak yürüyordu.
Birbirlerine akıl danışarak, yardımlaşarak işleri başarılı
bir şekilde birlikte götürüyorlardı. Her ikisi de Adıge dili
eğitimine gönül vermiş insanlardı. Bana göre huyları da
bibilerine benzediği için iyi anlaşıyorlardı. Anadilimizle
ilgili çalışmaları ile dikkat çeken bu iki şahıs için şunu
söylemek istiyorum: Adıge dilini öğretmek, metotlarını
geliştirmek için bıkmadan usanmadan çalışan Nurhali ile
Aslan'ın arkadaşlıkları bu sonbaharda 50 yılını doldurmuştu.
Yerjıb Aslan ile
Kuaşısokua Nurhaliy bir arada
(soldan ikinci Nurhaliy)
Nurhaliy
doğduğu köyün okulunda, Kulkujın köyünde önce öğretmenlik
sora yöneticilik yaptı. Payon gazetesinde gazeteci olarak
çalışması boşa gitmedi. Gazetede çalıştığı yıllarda Nurhaliy
iyi tanınmış aynı zamanda cemiyet içinde yerini almıştı.
Başarılı çalışmalarıyla kısa zamanda tanınan Nurhaliyi,
Adıge dili öğretmenlerinin bilgi becerilerini artırdıkları,
Nalçik'te bulunan enstitüye idareci olarak tayin ediliyor.
Nurhali bu
görevini başarılı olarak tam 44 yıl yürütüyor. O görevi
yapmak üzere davet eden kişi Cavurciy Hatıka oldu. Hatıka
ile Nurhali birlikte okuduklarından çok önceleri tanıyordu.
Ayrıca Hatık'ın görevi gereği Adıge dili eğitimi ile ilgili
olduğu için, Nurhaliy'i öğretmenlik ve gazetede yöneticilik
yaptığı yıllarda yakından daha iyi tanıma fırsat buldu.
Hurhali kendisine verilen görevi daha önce yürüten Yelberd
Hasan, Jakemukh Hajısmel, Kambiy Hamat, Dzasej Hasanş ve
Hatık gibi eğitimciler kadar, sağlığı bozulduğu yıllarda
dahil hiç aksatmadan yürüttü. O Adıge dilini okutan herkesin
danışmanı idi, her zaman herkese yardımcı olurdu.
Kulkujın köyündeki
okulun önünde, 1960 yılında çekilmiş resim. İkinci sırada
oturanlardan soldan ikincisi Nurhaliy.
Herhangi
bir öğretmene Nurhaliy nasıl bir adamdı? diye sorduğunda:
onların hepsinden aldığın cevap tekti. «гумызагъащщэт -
gumızağaşşet»… Çok, çok titizdi… Görevini eksiksiz yapan
Nurhaliy bununla yetinmiyor, Adıge dilinin daha iyi, daha
rahat öğretilebilmesi için yeni teknik ve metotlar
araştırıyordu. O dönemlerde yapılan tüm yenilikleri yakından
izleyen Aslanda Nurhaliy'e yardımcı oluyordu. Her yıl
öğretmenler için Nalçik'te yapılan öğretmenlerle ilgili
hizmet içi eğitim öğretim seminerlerini, artık daha kolay
olması için rayon merkezlerinde yapmaya başladılar.
Enstitüde Adıge dili ile ilgili bölümde çalışan yetkililer
okullara giderek bizzat kendileri Adıge dili derslerini
sınıflarda öğrenci gibi izlerlerdi. Sonra bir araya gelip
derslerin kritikleri yapılır, bundan sonra yapılacak
yenilikler üzerinde çalışmaları olurdu.
İş arkadaşları ile bir
arada.
Soldan ikinci Nurhaliy, beşinci Utıj Boris.
Nurhali
bizzat kendisi Adıge dili öğrenim metotlarıyla ilgili
yenililer yaptı. Yedinci sınıflarda okutulmak üzere Adıge
dili ve edebiyatı ders kitabı hazırladı. Şehirlerdeki
okulların programlarını düzenledi. Sesli olarak, yapılacak
dil eğitiminin, güzel konuşan tiyatroculardan da
yararlanarak seslendirmesini yaparak okulların hizmetine
sundu. Dil öğreniminde getirdiği yeni tekniklerle çok büyük
kolaylıklar sağladı. Adıge dili öğretmenlerinin yanında oldu
her zaman. Yorulmak bilmeden onlara yardımcı oldu.
Nurhaliy'nin hazırladığı sesli dil öğrenme tabloları,
çocukların dili konuşurken telaffuzları daha iyi söyleyip,
daha çabuk kavramalarına yardımcı oldu.
Nurhaliy
sadece Adıge dili ve edebiyatı öğretmenlerinin lideri olarak
kalmadı. O okullarda Adıge dilinin haftalık ders saatlerini
azaltmak isteyenlere açık kalplilikle karşı çıktı. Dilimizin
yanında kültürümüzün de öğrenilip geliştirilmesinde
katkıları oldu.
Öğretmenlerin bilgi ve
becerilerini artırdıkları enstitü çalışanları ile bir arada.
Soldan birinci sırada birinci şahıs Kuaşısokua Nurhaliy.
Çocuklarından Ruslan, Haliy, Yure ve torunları Adıge dilini
çok güzel konuşurlar. Çocuklarının dediğine göre evimizde
Adıge dilini bilmemek diye bir şey olamazdı, çünkü o bizim
anadilimizdi. Biz evimizde öyle gördük, o bilinçle yetiştik.
Bu konuda mutlaka anneleri Halimet'in emekleri de çoktur.
Adıge dili
ile yeni bir dergi çıktı diye duyduğunda dünyalar onun olur
küçük bir çocuk gibi sevinirdi. Onu tanıyanlar, onun
sevincini anlatmak mümkün değil diyorlar. Апхуэдэт ар – и
псэр зыхэлъыр анэдэлъхубзэрат... Apxuedet ar - yi pser
zıxelır anedelxubzerat... Öyleydi o – canı anadilinin
içindeydi…
PSINE -
ПСЫНЭ
|
