|
Çerkesk
Adıge
insanımızın yaşadığı tüm yerleşim birimlerine ünü yayılan,
konserleri ayakta alkışlanarak izlenen o ekip hiçbir zaman
gönüllerden çıkmayacaktır. Bahsettiğimiz; geride çok güzel
iz bırakmış ‘’yıldız’’, ‘’çok büyük bir ekip’’
ifadeleriyle adlandırılan yaşlılardan oluşan ‘’ADIGE
NAMIS’’ adı ile anılan folklor ekibidir.
1980 –
1990 yılları arasında yurdumuzda konserler vererek adını her
tarafa duyurmuştur. Üzüldüğümüz bir nokta artık günümüzde
onlar sahneye çıkıp, o güzel eski kafelerimizi oynayıp,
türkülerimizi(veredlerimizi) söylemiyorlar. İçlerinden
bazılarının ömürleri kısaymış rahmetlik oldular yerleri
cennet mekânı olsun. Onların bizlere bıraktıkları
oyunlarımızdaki hoş figürler ve güzel xabzeler her zaman
örnek olarak anlatılacak, hiç unutmayacaklarımız
arasındadır. Kültürümüzün bu bölümündeki güzel değerlerimizi
yeniden canlandırarak bizlere hediye etmişlerdir.
‘’Adıge
namıs - Адыгэ Нэмыс’’ folklor ekibini sağlam temellere
oturtan, ekibin ününü yurt dışına kadar duyuran (vey, vey
jezığaa) şahısların aramızda olması bizleri çok mutlu
ediyor. Onlar adına böyle bir yazı hazırlayacağımızı
söyleyip bize yardımcı olabileceklerini kendilerine
ilettiğimizde, umduğumuzdan daha güzel şeylerle karşılaştık,
tatlı hatıralarını anlatarak bizlerin güçlerine güç
kattılar, bizlere yardımcı oldular, inanılmaz derecede mutlu
ettiler. İlk karşılaştığımız, ekibin ilk kurulduğu günden
sonuna kadar hiç ayrılmadan emeğini esirgemeden çalışan
mızıkacı Marçan Vuğrlı idi.
Adıge
namıs ekibinin kurulmasını gündeme getiren, yardımcı olan,
Kuaş hable (Къуэщхьаблэ) Köyü’nü 11 yıl yöneten
başkan Kantemır Zoyedir. Bayan Zoye Adıge kültürünün
canlanması, yaşatılması için canla başla çalışan, emeğini
esirgemeyen bilgi ve birikimi olan bir kişidir. Dolayısıyla
bu ekibin kurulması için elemanları buluşturan, herkesle
ayrı, ayrı görüşerek onların olurlarını alıp işi organize
edenlerdendir. Öncelikle köyde ikamet edenlerden en güzel
türkü söyleyebilen, en güzel oyun oynayan yaşlıları bir, bir
belirleyerek onları bir araya getirdi. Köyün yönetim
binasının salonda yaptığı toplantıdaki konuşmasında, çoktan
beri yaşlılardan bir folklor ekibi kurmak istediğini, bu tip
ekiplerden Abhazya’da ve başka yerlerde de olduğunu
açıkladı. Bu toplantıya katılanların hepsi ekibin
kurulmasını kabul ederek isminin de ‘’ADIGE NAMIS - Адыгэ
Нэмыс’’’’ olmasını kararlaştırdılar.
Marçan
Vuğurlı esas mesleği olan aşçılıkla ilgili olarak eski
Adıge yemekleriyle uğraşıyor, yeniden derleyip toparlamayla
çalışıyordu. Vuğurlu aşçılıkla ekibin mızıkacılığını hiç
aksatmadan yıllarca yürüttü. Vuğurlu tamamen kendini ekibin
işlerine kaptırmış canla başla severek çalışıyor, orada
mızıka çalmaktan çok mutlu oluyor, müziğinin nağmelerine her
gün yeni şeyler katıyordu. Eski kafelerden yeniden
oynadıkları oyunları, davetlerle Adıge köylerinde, Kabardey
Balkar’da, Adıgey’de de oynanmaya başladılar.
Oyunlar
ilk önce Habaz’ın köylerinde halkın gösterimine sunuldu. Bu
köylerde sonraları istekle birkaç kez daha davet edilerek
konserler verdiler. Sovyet zamanında bir kenara çekilen
oyunlar, türküler, xabzeler yaşlılar tarafından tekrar
sahnelerde herkese gösteriliyor, tüm insanlar sahnede
gördüklerine yeni gözlerle bakıyorlardı. Çünkü sahnede
yalnız oyun değil oyunların yanında kültürümüzle ilgili
xabzelerde gözler önüne geliyordu. Kültürümüzle ilgili
birçok değerlerimizin günümüze taşınmasında onların emekleri
az değil.
Ekip
elemanlarını en çok sevindiren onların ünlerinin dışarılara
taşıp kendilerini Kaberdey Balkar, Adıgey cumhuriyetleri
gibi diğer cumhuriyetlerde, konserler vermek üzere davet
edilmeleri oldu. Daha sonraları Stavrapol ve pısı xuabe-
Mineral vod şehirlerindeki festivallere de katıldılar.
Adıge
Namıs ekibi Moskova’dan gelen film ekibi tarafından, “Adıyux
Keşanesi” adı ile anılan tarihi binanın bulunduğu tepenin
eteklerinde, Adyux ile ilgili hazırlanan belgeselde yer
aldı. Yapılan çekimlerin gösterime girmesiyle herkes
tarafından tanındı ünleri başka ülkelere de yayıldı.
O filimde
ADIGE NAMIS ekibinden, türkü söyleyen Gugekhu İsa
şöyle diyor: “Bir gün Sibirya’da çalışan oğlum, söylediğim
türküyü televizyonda izleyince beni telefonla arayıp, çok
sevindiğini ifade ederek tebrik etti.”
Kundakhu İsa Adıge Namıs ekibinde çalıştığı süreyi,
hayatının unutulmayan en tatlı hatıralarıyla dolu olan bir
dilimi olarak kabul ediyor. İsa, ekibin türkücüsü idi. Onun
o zamanlarda güdeme getirdiği eski türküler yıllarca istek
üzere radyo ve televizyonlarda, onun sesinden defalarca
dinlenmiştir. ‘’Bedenokua’’ ve ‘’Melıkhua’’ o
türkülerden örneklerdir. İsa ekipte giydiği elbisesini 20
yıl sonra isteğimiz üzere giyerek karşımıza çıktı. O elbise
ile yaşlı dedemiz tekrar ekipteki eski günlerini
hatırladığını, yeniden yaşamış gibi olduğunu ifade etti.
Ekipte
türkü söyleyen yalnız İsa değildi. İsa ile beraber Hakun
Lusane ile Karden Sarey de vardı. Çok iyi
hatırlıyoruz Hakun Lusane nin, Laşın
türküsünün televizyonlarda istek üzere kendi sesinden
defalarca söylendiğini.
ADIGE
NAMIS ekibinde görev alan yaşlılarımızın isimlerini
anmadan geçemeyeceğiz. Onlar bizim için çok değerli
insanlardır.
Ekipte
görev alan yaşlılarımız:
Лъеиншэ
Хьэлэ1удин - LEYİNŞE HALEUDİN,
Балэ
Лейла - BALE UDAN,
Щфуэ
Мэзан - ŞAVE MEZAN,
Чэнджэщауэ Амыдэ - ÇENCEŞAVE AMIDE,
Барэ
Уэлий - BARE VELİ,
Амырокъэ
Мин - AMIROKUA MİN,
Щауэ
Нэзир - ŞAVE NEZİR,
Иуан Зое
- YİVAN ZOYE,
Къантемыр
Лидэ - KANTEMIR LİDE,
Амирокъуэ
Руслан - AMİROKUA RUSLAN,
Щак1уэ
Кърым - ŞAKUA KRIM,
Уэз Назир
- VEZ NAZİR,
Къардэн
Сарей - KARDEN SAREY,
Гундэхъу
Хьисэ - KUNDAKHU İSA,
Хьакъун
Люсанэ - HAKUN LUSANE,
Жэмзар
Лолэ - JEMZAR LOLE,
Мэрчэн
Угъурлы - MARÇAN VUĞURLI.
Yukarda
isimlerini andığımız yürekli yaşlılarımız, oynadıkları güzel
Adıge kafeleri, söyledikleri eski türküleri ve özdeyişlerle
bizlere kültürümüzün varlığını hatırlatarak yeniden
canlandırdılar.
Ekibin
dağılmasının kendilerine göre geçerli nedenleri var elbette,
ancak o ekipte oynayanlar dağılmışsa da her şeyi bir anda
unutamadılar, gönüllerinde yaşadılar. Hala kendilerine
geçmişten kalan o tatlı anılarla yaşıyorlar. |