|
Hazırlayan:
İlhan Aydemir
ЕТlУАНЭ
ГУКЪИНЭ İKİNCİ DERS
|
А а |
|
Е
е |
|
И и |
|
У у |
|
О о |
|
Ы
ы |
|
Э э |
|
Й й |
|
М м |
|
Н н |
|
Р р |
|
С с |
|
Ш ш |
|
Щ щ |
|
Т т |
|
Ж ж |
Türkçedeki j sesi ile aynıdır. Fiil son eki olarak
dönüş ve tekrarlama anlamı katan bir sestir. |
|
жы |
|
жэ |
|
жа |
|
жу |
|
мажэ |
|
нажэ |
|
Жан |
|
жэм |
|
жэщ |
|
жэр |
|
ажэ |
|
ежэ |
|
ижэ |
|
ежа |
|
ижа |
|
жэ |
: koş |
|
мажэ |
:
koşuyor |
|
нажэ |
: oraya koş |
|
ажэ |
: teke |
|
жэрыжэ |
: koşarak |
|
жэщ |
: gece |
|
жэр |
: hızlı |
|
жейн |
:
uyumak |
|
Сэ сожэ |
Ben koşuyorum |
Сэ сыжэрэ? |
Ben koşuyor muyum?
|
|
Уэ уожэ |
Sen koşuyorsun |
Уэ ужэрэ? |
Sen koşuyor musun?
|
|
Ар мажэ |
O koşuyor |
Ар жэрэ? |
O koşuyor mu?
|
Сэ сожей
Ben uyuyorum |
Сэ сыжея?
Ben uyudum mu? |
Сэ сыжеящ
Ben uyudum |
Сэ сыжеинщ
Ben uyurum |
Уэ уожей
Sen uyuyorsun |
Уэ ужея?
Sen uyudun mu? |
Уэ ужеящ
Sen uyudun |
Уэ ужеинщ
Sen uyursun |
Ар мэжей
O uyuyor |
Ар
жея?
O uyudu mu? |
Ар жеящ
O uyudu |
Ар
жеинщ
O uyur |
|
Жэщым ужея?
|
Gece uyudun mu? |
Умари
жея? |
Ömer de uyudu mu? |
|
Сыжеящ |
Uyudum |
Ари жеящ |
O da uyudu |
Ажэр жэру мажэ:
Teke hızlı koşuyor.
Нанэ унэм щожей:
Nine evde uyuyor.
|
Жь
жь |
Bu ses j' sesin versiyonudur ses öğreticiden alınmalıdır. j
sesinin biraz
kalın sesidir. |
|
жьы
|
|
жьэ |
|
жьа |
|
жьауэ |
|
ужьэ |
|
яжьэ |
|
мыжьэ |
|
мажьэ |
|
жьажьэ |
|
ежьэ
|
жьы
-- eski
жьы
--rüzgar-hava
жьауэ
- gölge-şemsiye
жьэ
--pişmekten emir
жьа
--pişmiş
жьэ
--ağız
Мыр сыт?
-- Bu nedir?
Ар жьауэщ
-- O şemsiyedir.
Мыр сыт? -- Bu nedir?
Ар ужьэщ
-- O gelinciktir.
Мыр сыт?
-- Bu nedir?
Ар мажьэщ
-- O taraktır.
Мыр ажэщ
- Bu tekedir.
Мор ужьэщ
- Şu gelinciktir.
Ари жьауэщ
O da şemsiyedir.
|
З з |
Türkçe z harfi ile aynı sestir. |
зы
-- bir
зэ
-- bir defa
зи
-- hiç
зэрызэ
-- birer defa
зырыз
-- birer tane
зын
-- süzmek (sıvıları)
|
мазэ |
ay |
|
мыр мазэщ |
bu aydır |
|
мыр мaзэ? |
bu ay mı? |
|
Ар мазэщ |
o aydır.
|
|
Зы мазэ |
Bir ay |
|
Зы жьауэ |
Bir şemsiye |
|
Зы ажэ |
Bir teke |
|
Зы танэ |
Bir dana |
Sayı bildiren sözcüklerden bir nesnenin daima başına gelir.
Diğer tüm sayılar nesnenin sonuna gelir .
Ona kadar sayılar nesneye bitişik yazılır sondaki sesli harf
düşer.
Daha büyük sayılar yine nesneden sonra gelir fakat ayrı
yazılır.
|
Мыр мэзщ |
Bu ormandır. |
|
Мэзыр инщ |
Orman büyüktür |
|
Сэ сыинщ |
Ben büyüğüm |
|
Ар инщ |
O büyüktür |
|
Уэ уинщ |
Sen büyüksün |
|
Умари инщ |
Ömer de büyüktür. |
Ажэри ин?
-- Teke de büyük mü?
Ажэри инщ.
-- Teke de büyüktür.
Мыщэри ин?
-- Ayı da büyük mü?
Мыщэри инщ.
-- Ayı da büyüktür.
Ажэр мэзым мажэ.
-- Teke ormana koşuyor.
Мыщэри мэзым мажэ.
-- Ayı da ormana koşuyor.
Мы
уэрамыр инщ.
-- Bu cadde büyüktür
Мы уэрамыри инщ.
-- Bu cadde de büyüktür.
Мыр сэ си уэрамщ.
-- Bu benim sokağım.
Мыр сэри си уэрамщ.
-- Bu benim de sokağım.
Мы
уэрамыр сыту ин.
-- Bu cadde ne büyük
Мы
уэрамым ирижэ.
-- Bu cadde boyunca koş.
Мор сэ си унэщ.
-- Şu benim evim.
Ар сэри си унэщ.
-- O benim de evim.
Мор уи анэщ.
-- Şu senin annen.
Мори
уи нанэщ.
-- Şu da senin ninen.
Мыр си анэщ.
-- Bu benim annem.
Мор си нанэщ.
-- Şu benim ninem.
Ари си жьауэщ.
-- O da benim şemsiyem.
Ар уи мажьэщ.
-- O tarağın
Ари уи жьауэщ. -- O da şemsiyen
Мыр сэ си мэзщ.
-- Bu benim ormanım.
Ар сэри си мэзщ.
-- O benim de ormanım.
Ар Умари и мэзщ.
-- O Ömer'in de ormanı.
|
Б
б |
Türkçe b sesi ile aynı sesi verir, bı diye okunur. |
|
бы |
|
бэ |
|
бо |
|
бу |
|
бий |
|
бей |
|
бажэ |
|
банэ |
|
бауэ |
|
абы |
|
мыбы |
|
мобы
|
|
бын |
|
бжэ |
|
батэ |
|
бэта |
|
сабэ |
|
щабэ
|
бэ
-- çok
бий
-- düşman
бей
-- zengin
бажэ
-- tilki
банэ
-- diken
бауэ
-- nefes
бын
-- evlat
cабэ
-- toz
Мыр бжэ?
Мыр сэ сибжэщ.
-- Bu benim kapımdır.
Ар бжэщ.
Мор
уэ уибжэщ.
-- Şu senin kapındır.
Ар инщ.
Ар
абы ибжэщ.
-- O onun kapısıdır.
Унэр
(
ар
)
сэ си унэщ.
-- Ev benim evim.
уэ
уи унэщ.
-- Ev senin evin.
абы
и унэщ
-- Ev onun evi.
Мэзыр
(
ар
) сэ
си мэзщ.
- Orman (o) benim ormanım.
уэ
уи мэзщ.
senin ormanın.
абы
и
мэзщ. onun ormanı.
Мэзыр мыщэми ажэми бажэми я мэзщ.
Orman ayının da tekenin de tilkinin de ormanıdır.
|
П п |
Türkçe p sesi ile aynıdır, pı diye okunur. |
|
пы |
|
пэ |
|
па |
|
напэ |
|
псы |
|
псынэ |
|
псэ |
|
пасэ |
|
пышэ |
|
пашэ |
|
пыз |
псы
-- su
псэ
--can
псынэ
-- göze
пасэ
-- erken
пашэ
-- önder lider
уэс
--kar
уэсэпс
-- çiğ
|
Бажэр мэзым |
сэ сoшэ. |
Tilkiyi ormana |
ben götürüyorum.
|
| |
уэ бошэ. |
|
sen götürüyorsun. |
| |
абы иешэ. |
|
o götürüyor.
|
|
Бажэр
мэзым
|
сэ сшащ |
Tilkiyi ormana |
ben götürdüm |
| |
уэ
пшащ |
|
sen götürdün |
| |
абы ишащ |
|
o götürdü |
|
Нанэ унэм |
сэ сошэж. |
Nineyi eve |
ben götürüyorum. |
| |
уэ бошэж. |
|
sen götürüyorsun. |
| |
абы иешэж |
|
o götürüyor.
|
|
Нанэ унэм |
сэ сшэжащ |
Nineyi eve |
ben götürdüm |
| |
уэ пшэжащ. |
|
sen götürdün |
| |
абы ишэжащ. |
|
o götürdü |
Burada
ж
nin kattığı anlamı farketmiş olmalısınız. Evine götürmek
veya geldiği yere geri götürmek.Ben sen o şahıs eklerinin fiil
başında nasıl şekillendiklerini de görmelisiniz. Aynı çıkışlı
б
ve
п
harflerinin ikinci tekil şahıslarda birbirlerinin yerine kullanıldıklarını da
görebilirsiniz. Burada nine p halindedir. Belirteç ihtiyacı olmadığından düşmüştür.
Yani ap ( belirtili o ) dur.
|
Бажэр Умар мэзым ишэжащ. |
Ömer tilkiyi ormana götürdü |
|
Щынэр нанэ унэм ишэжащ. |
Nine kuzuyu eve götürdü. |
|
Шыр сэри унэм сошэж.
|
Ben de atı eve götürüyorum. |
Bu
cümlelerin üçü de asli yerine dönüş ifade ederler. Herhangi
bir ormana, eve değildir.
Telaffuzları iyi öğrenilmesi gereken anlamları ve anlam
ilgileri sonradan kavranacak sözcükler.
|
жэ |
|
жа |
|
ажэ |
|
жан |
|
жэн |
|
жэщ |
|
жащ |
|
жэр |
|
жэм |
|
шэж |
|
шыж |
|
шаж |
|
жэп |
|
|
|
пэж |
|
пажэ |
|
жьэ |
|
жьа |
|
мажьэ |
|
жьажьэ |
|
жьы |
|
пыжьэ |
|
пыжьа |
|
жьапщэ |
|
жьыуэ |
|
жьауэ |
|
ужьэ |
|
бы |
|
бэ |
|
бауэ |
|
банэ |
|
нобэ |
|
бажэ |
|
бжэн
|
|
пэбжэн |
|
пабжэн
|
|
